آثار تاریخیتربت جامصنایع دستی تربت جاممقاله

آثار باستانی تربت جام

آثار باستانی

تربت جام که یکی از شهرستان های استان خراسان رضوی می باشد،از قسمت شمال به سمت شهر مشهد و از شرق به رودخانه هریرود و ادامه اش در جنوب مرز افغانستان و همچنین شهرستان تایباد و از سمت غرب هم به شهرستان تربت حیدریه و فریمان منتهی می‌گردد. فاصله ی میان تربت جام تا مرز کشور افغانستان به مسافت ۶۶ کیلومتر می‌باشد که در مسیر جاده آسفالته مشهد-فریمان-تایباد- به فاصله ۱۶۱ کیلومتری جنوب شرق شهر مشهد قرار گرفته است.

آثار باستانی شهرستان

مرکز این شهرستان،شهر تربت جام است و طبق آخرین تقسیم های صورت گرفته کشوری،این شهرستان دارای سه بخش به نام های،مرکزی ، صالح آباد،نصر آباد و همچنین ده دهستان و ۴۴۷ آبادی که دارای سکنه می باشد.اقلیم این شهرستان در بخش شمالی،کوهستانی و رشته کوه های معروف شاه نشین در آن جا هستند و در سمت جنوب و غرب این شهرستان هم نیز کوه های با خرز و بزد قراردارد.

آثار باستانی تربت جام

ارتفاع کوه های شاه نشین این منطقه تقریبا ۲۰۸۰ متر و با عرض ۴۸ کیلومتر می باشد که بطور طبیعی در امتداد شمال غربی و جنوب شرقی دربین تربت جام و بخش جنت آباد قرار گرفته است.از ویژگی های خوب این رشته کوه می توان گفت که دارای جنگل های طبیعی پسته بوده و پرآب ترین کوهستان منطقه تربت جام محسوب می‌گردد.دراین شهر بناهای تاریخی زیادی وجود دارد که آن ها را نام برده و بخشی از آن را توضیح می دهیم.

آثار باستانی

آثاری مانند : مجموعه و معماری مزارشیخ احمد جامی الاحمدی,رباط جام,مسجد کرمانی,مسجد عتیق,مسجد جامه نو, مدرسه امير جلال الدين فيروزشاه,پلنگ آبه, شهر تاريخي بوژگان, مسجد خانه نور,رباط سمنگان, سجد و مقبره عزيرالله,مسجد میر غیاث الدین, مجموعه تاريخي لنگر, ساير مناطق ييلاقي, موسيقي مقامي و حركات موزون آييني تربت جام می باشد.

آثار باستانی تربت جام

در شهرستان تربت جام،مجموعه ی معماری مزار شیخ احمد جامی قرار دارد که این مجموعه از فضای معماری بر گرد و اطراف یک صحن وسیع مرکزی شکل گرفته است که اصلی ترین و با شکوه ترین فضاهای معماری این مکان در مجاور آرامگاه شیخ جام بنا شده است که شامل مکان هایی دیگر به نام گنبد خانه،ایوان،مسجد کرمانی،گنبد سبز و سفید،مسجد عتیق،آب انبار و ملحقات آن می باشد.

طبق متون کهن تاریخی و بررسی ها،گنبد خانه مجموعه مزار شیخ احمد،قبل از بناهای دیگر توسط اعقاب سلطان سنجر سلجوقی در سال ۶۳۳ ه.قمری پایه ریزی شد و تلاش غیاث الدین محمد ابوبکر کرت(متوفی در سال ۶۴۳ ه .قمری)توسعه یافت.در فضای داخلی گنبد خانه نقاشی هایی رنگارنگ و زیبایی برروی گچ ها حک و زینت شده و تاریخ ۷۶۳ و ۷۷۱ ه.

قمری بر انتهای کتیبه ها حکایت و نشان از مرمت و بازسازی بنا دارد.مدل و ساختار معماری گنبد خانه،نمایی است که یادآور طرح مقبره سلطان سنجر در مرو می باشد.گنبد بنا،از سه کنج و چهار طاق با نمای هشت ضلعی ایجاد شده است که سطح زیرینش با تزئینات کاربندی پوشش داده است.

آثار باستانی تربت جام

این ایوان ارتفاعی حدود 30 متر در زمان نیمه اول قرن هشتم هجری بنیاد یافته است که غیاث الدین محمد ابوبکر کرت،معمار آن قبل‌از پایان گرفتن بنای ایوانی،دار فانی را وداع گفتند و ادامه ی این کار توسط‌فرزندشان به نام غیادالدین بن مطهر طی شد و به اتمام رسید.قابل ذکر است که بلندی های ایوان و همچنین کاشی کاری های متنوع به صورت شش گوش‌ مزین به نقش های گل‌ و برگ و ستاره شانزده پر ‌به رنگ سیاه،لاجوردی و فیروزه ای شکوه و عظمتی خاص به آن ایوان و مجموعه بنا بخشیده است.

قسمت سردر این ایوان در سال ۱۰۲۲ ه.قمری به دستور عباس اول صفوی کاشی کاری شد.بنای مسجد کرمانی در بخش چپ ایوان قرار دارد و همانطور که نام آن هم مشخص است، منسوب‌ به سازنده بنا که به نام خواجه زکی بن محمد بن مسعود کرمانی می باشد. مسجد کرمانی مشتمل بر شاه نشین در وسط هرضلع و سه چله خانه در قسمت زوایای شرقی و غربی می باشد که در شاه نشین واقع در ضلع غربی زیباترین عنصر معماری این مسجد یا همان محراب گچ بری و نفیس آن از شاهکار های زمان قرن هشتم هجری ساخته شده است.

مدرسه امیرجلال الدین فیروزشاه

بر پای دیوارهای آن یک رشته کتیبه عالی نقش گرفته است و برپیشانی قاب های مشبک گچبری یاد شده ک نشان دهنده ی درایت و مهارت هنرمندان آن می باشد.
در مسجد عقیق،فضای معماری آن شبستانی گنبد دار شامل ۵ رواق است و طبق آنچه که از این معماری باقی مانده حکایت از این دارد که فقط دو دهانه غربی گنبد روبه روی محراب تزئیناتی دارد که شامل گچ بری های اسلیمی بر روی تاق های رواق محراب و رنگ های الوان روی اندود گچ ، ستون نماهایی که با طرح مارپیچی و کاشی های سفید و آبی،دراطراف محوطه محراب دارا می باشد.در متون ، نام بانی خیر مسجد عتیق،به نام رضی الدین احمد متولی و متعلق ‌و به ۷۳۰ ه .قمری است.

مدرسه امیرجلال الدین فیروزشاه

بنای دیگر مدرسه امیرجلال الدین فیروزشاه می‌باشد که بناهای مشرف بر صحن مزار جام است که در شمال‌غربی واقع شده و همچنین از سمت جنوب شرقی به مجموعه مزارشیخ احمد جامی متصل می باشد.این بنا شامل نقشه ای چلپایی شکل(صلیبی) و چهار ایوانی می‌باشد که بر فراز و بالای آن گنبدی قرار گرفته است و شامل گنبخانه ای چهارطاقی با چهار فضا و دو طاق نما که در بخش های شرقی و غربی آن وجود دارد.این بنا تزئینات کاشی کاری زیبایی دارد و مدرسه ای که توسط جلال الدین فیروزشاه در سال ۸۴۴ ه . قمری بنا شده می باشد.عده ای بنای گنبد فیروزشاهی یا گنبد سبز را بقعه ای می دانند که روی سردابه ای برپا شده است.

مسجد جامع

مسجد جامع نو در سمت غربی مزار شیح احمد جام واقع شده است.

رواق‌ شرقی این بنا هم با مسجد عتیق پیوند خورده و تنها بخش قدیمی مسجد گنبد مقصوره می باشد که توسط شخصی به نام جلال الدین فیروز شاه درسال ۸۴۶ ه.قمری بنیاد شده است.

ناحیه ای کوهستانی در ۲۰ کیلومتری جنوب تربت جام به نام پلنگ آبه واقع می باشد که به موازات روستای بزد درفاصله ۵کیلومتری واقع شده است.ناحیه ای باصفا‌ و دارای چشمه های آب معدنی می باشد که خواص دارویی و درمانی فراوان و ویژه ای دارد و همچنین ناحیه ای سرسبز و زیبایی دارد.

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا