اتفاقات عجیبی که بعد از اجرای طرح صیانت می افتد!!!

مقدمه کلیات طرح نظام تنظیم مقررات فضای مجازی که نام دیگر آن اجرای طرح صیانت است در حالی که در یک جلسه تحت عنوان دعوت خصوصی تصویب گردید که بعضی از نمایندگان به حیثیت قانونی و پارلمانی و همینطور برگزاری دستوری جلسه انتقاد زیاد کردند.  البته بیان شد تلاش‌ها برای لغو این طرح شروع شده […]

مقدمه

کلیات طرح نظام تنظیم مقررات فضای مجازی که نام دیگر آن اجرای طرح صیانت است در حالی که در یک جلسه تحت عنوان دعوت خصوصی تصویب گردید که بعضی از نمایندگان به حیثیت قانونی و پارلمانی و همینطور برگزاری دستوری جلسه انتقاد زیاد کردند.

 البته بیان شد تلاش‌ها برای لغو این طرح شروع شده و ۵۵ نماینده تقاضای برگشت این طرح به صحن مجلس را دارد اما اگر اجرای طرح صیانت انجام گردد چه خواهد شد، کلیات اجرای طرح صیانت فضای مجازی چه چیزهایی می باشد؟ و چه عواقبی به دنبال خواهد داشت؟ این مقاله تلاش می کند تا به این سوالات پاسخ دهد.

جزئیات اجرای طرح صیانت از فضای مجازی

کارشناس فناوری اطلاعات در رابطه با موضوع اجرای طرح صیانت می گوید هنوز جزئیات اجرای طرح صیانت بررسی نگردیده اما تصویب کلیات از آن جهت که دروازه ورود به تبصره‌ها و مواد این طرح را باز می نماید، اهمیت فراوان دارد و مورد انتقاد زیاد کاربران اینترنت قرار گرفته اما جزئیات طرح صیانت طبق آخرین نسخه منتشر شده چه میباشد و در صورت تصویب آن چه اتفاقی می افتد؟

 طبق آخرین نسخه اجرای طرح صیانت که در نهم بهمن ماه در ۲۲ ماده تنظیم گردیده در اجرای طرح صیانت عملا به مسدود کردن و فیلتر هیچ شبکه اجتماعی در آن اشاره نشده بلکه مسئله محدود کردن اینترنت می باشد و بیشتر به اپلیکیشن‌های فضای مجازی مثل تلگرام، توییتر و اینستاگرام است.

 امکان استفاده از اینترنت

همینطور به احتمال زیاد امکان استفاده کردن از فیلتر شکن هم وجود نخواهد داشت مسدود کردن هیچ شبکه اجتماعی به صراحت در این طرح نیامده است اما با مسدود کردن فیلترشکن‌ها عملاً دسترسی به آن پلت‌فرم‌هایی که هم اکنون فیلتر هستند غیر ممکن خواهد بود.

 با توجه به ضوابط اعلام گردیده احتمالاً دسترسی به بقیه پلتفرم‌های فضای مجازی هم کم میشود اگر فرض را بر این بگیریم که آخرین ورژن منتشر شده از جزئیات این طرح تصویب گردد در گام بعدی کمیسیون عالی تشکیل می‌شود برای این طرح جایگاه قانونی به وجود خواهد آمد که می‌تواند قوانین و ضوابط کسب و کارهای مجازی و آنلاین و پلتفرم‌های فضای مجازی را تصویب نماید وزارت ارتباطات هم خواهد توانست فیلتر شکن‌ها را مسدود نماید برای افراد خاطی هم مجازات‌های از جرایم مالی گرفته تا کم کردن پهنای باند اعلام می گردد.

دسترسی به اینترنت ماهواره‌ای ممکن نیست!

از همان وقت که مسئله اجرای طرح صیانت مطرح گردید خیلی‌ها عنوان کردند که مسدود کردن و محدود نمودن اینترنت جهانی امکان پذیر نیست و مردم نهایتاً از اینترنت ماهواره‌ای استفاده خواهد کرد اما آیا امکان استفاده کردن از اینترنت ماهواره‌ای در صورت اجرایی شدن طرح صیانت وجود دارد کارشناسان فناوری اطلاعات می گویند در کوتاه مدت راه جایگزین و خارج از حاکمیت برای دسترسی پیدا کردن به اینترنت جهانی وجود نخواهد داشت.

 اینترنت جهانی هم در کوتاه مدت مورد استفاده نخواهد بود و حداقل تا سه سال دسترسی به آن بعید می باشد هم اکنون مهمترین نگرانی در رابطه با تصویب اجرای طرح صیانت متوجه پلتفرم‌های پر کاربرد و فیلتر شده و فیلتر شکن‌ها می باشد.

 روی دسترسی به سایت‌های بین‌المللی اصلاً بحثی نیست در صدر محدودیت های اجرای طرح صیانت پلتفرم‌های فضای مجازی مانند توییتر، تلگرام و اینستاگرام قرار دارد البته محدودیت یک شبه به وجود نمی‌آید اما در یک فرآیند یکساله به این سمت خواهد رفت.

تفاوت‌های طرح جدید و اجرای طرح صیانت

فرقه‌ای طرح جدید با اجرای طرح صیانت از فضای مجازی از قرار زیر است نقطه متمایز این طرح با طرح‌های قبلی در این است که یک ساختار نهادی در آن شکل می‌گیرد ما به جای اینکه بگوییم این اتفاق رخ می‌دهد یا نه برای آن ساختار نهادی می تونید زمانی که ورود محتوایی و موضوعی به یک زمینه داشته باشیم موضوع می‌تواند با گذر زمان تغییر نماید به خصوص در رابطه با فضای مجازی که خیلی پیچیدگی دارد اگر بخواهیم همواره نسبت به یک موضوع پسینی نگاه کنیم نسبت به اتفاقات عقب خواهیم افتاد.

 در این طرح بخش خصوصی و مردم نهاد جزئی از راه حل می باشد و نه جزئی از چالش و مسئله اتفاق دست یاری ما به طرف بنگاه‌ها و شرکت‌ها است ما از خود آنها کمک می‌گیریم.

اجرای طرح صیانت چیست

یکی از موادی که نگرانی مردم را به همراه دارد ماده ۱۱ این طرح می باشد که تقریباً بدون هیچ گونه تغییری در محتوا شماره آن را به ۱۲ تغییر دادند این ماده به صراحت می‌گوید که فعالیت و عرضه خدمات پایه کاربردی در فضای مجازی منوط به رعایت نمودن ضوابط و قوانین کشور ایران ثبت درگاه‌خدمات پایه و دریافت مجوز فعالیت خدمات اثرگذار پایه خارجی و داخلی است.

 اما تبصره یک آن همینطور به قوت خود باقی مانده است که بیان می‌کند عرضه و فعالیت خدمات پایه خارجی اثرگذار مستلزم معرفی نماینده قانونی و قبول کردن تعهدات ابلاغیه کمیسیون می باشد.

صیانت فضای مجازی

نمایندگان مجلس تصمیم دارند در یک اقدام کم سابقه و بی نظیر اجرای طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی را پشت درهای بسته و در کمیسیون تخصصی تصمیم نمایند، به گزارش خبرنگاران بعد از قرار گرفتن اجرای طرح صیانت از حقوق کاربران در فضای مجازی در یکی از لیست طرح‌های مورد بررسی در صحن علنی مجلس با انتقادات زیادی از سوی کاربران فضای مجازی و رسانه‌ها مواجه شده است.

 چون بسیاری از فعالین رسانه‌ای و مدنی این طرح را در جهت به وجود آمدن محدودیت دسترسی به پیام رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی تلقی می کند اعتراضات وسیع کاربران فضای مجازی به این طرح از حقوق کاربران در فضای مجازی و ساماندهی پیام رسان‌های اجتماعی سبب شد بهارستان نشینان بررسی اجرای طرح صیانت را از از دستور صحن علنی مجلس خارج نماید در حالی که بیان می شود این طرح از دستور کار صحن علنی خارج شده بوده است.

پس لرزه‌های طرح صیانت

در صورتی که این تجربیات را بارها شهروندان داشته اند چطور می‌توان انتظار داشت به وسیله اجرای طرح صیانت از فضای مجازی و دستور به دریافت مجوز محتویات اینترنتی حق بر انتخاب شهروندان برای استفاده کردن از محتویات زیر سوال نرود کافی خواهد بود، تصور نمایند دسترسی شهروندان به همه پیام رسان‌های جهانی مانند تلگرام، اینستاگرام، لینکدین، تلگرام، کلاب هاوس، گوگل پلاس و بقیه موارد از بین برود و تنها شهروندان حق انتخاب استفاده از بین چند پیام رسان داخلی مثل سروش و بله را داشته باشند.

 به بیان ساده تر از بین رفتن حق انتخاب شهروندان استفاده از ابزارهای اینترنتی و محتویات همان مشکلی را به وجود خواهد آورد دود نمودن حقوق انتخاب خرید خودروهای معتبر جهانی و قانون ممنوعیت با استفاده از تجهیزات دریافت از ماهواره به وجود آورده است.

 جالب اینجاست که در بند ۱۷ از ماده ۴ همین طرح بیان شده است تنظیم قوانین عرضه و استفاده کردن از ابزارهای دسترسی مانند فیلتر شکن بر عهده کمیسیون مذکور قرار گرفته یعنی این مصوبه قبول می‌کند که می‌توان فیلترشکن در اختیار بعضی از کاربران قرار گیرد اما اینکه چه کاربرانی و با چه شرایط و ضوابط این دسترسی‌ها را داشته باشد کمیسیون مشخص خواهد کرد.

 بنابراین نمی‌توان از انتظار به دور داشت که مانند بقیه انحصارگری‌های دولتی فروش و خرید فیلترشکن قاچاق و غیرقانونی و در بازار سیاه انجام شود.

محدود کردن مشاغل اینترنتی و حق شهروندان

هم اکنون صدها هزار کسب و کار و شغل اینترنتی بر پایه پیام رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی و سایت‌ها در کشور در حال کار هستند از شیر مرغ تا جان آدمیزاد در این پیام رسان‌ها مورد داد و ستد و خرید و فروش قرار می‌گیرد که یکی از دغدغه‌های به جای مردم محدود کردن کسب و کارها و مشاغل اینترنتی با اجرا کردن طرح صیانت از فضای مجازی می باشد چون مشخص است.

 در صورتی که شبکه‌های دارای کیفیت جهانی مثل اینستاگرام برای همه مردم مسدود گردد و شبکه‌های اجتماعی بدون کیفیت و بدون ایمنی داخلی مثل سروش جایگزین آنها گردد این مشاغل و کسب و کارها که بعضاً دارای مشتریان ثابت می باشد چه اندازه آسیب می‌بیند نمونه تاریخی را می‌توان در دی ماه ۹۶ مشاهده نمود که منجر به فیلتر شدن شبکه تلگرام شد و در نهایت مشاغل و کسب و کارهای کوچک بسیاری از رونق افتاد.

 مشاغل اینترنتی

تا زمانی که این مشاغل به طرف شبکه‌های دیگر مانند اینستاگرام برود چه مقدار ضربه اقتصادی تحمل می‌کند بنابراین به نظر می‌رسد در این رابطه هم دغدغه از تبعات اقتصادی طرح صیانت از شبکه‌های اجتماعی بی منطق نیست در رابطه با بقیه نگرانی‌های فرعی از جمله حق بر ناشناس ماندن در فضای مجازی حق اعتراض سیاسی و اجتماعی و استفاده تفریحی از فضای مجازی هم سخنان زیادی برای گفتن دارد چون در مقایسه با نگرانی‌های اصلی و جدی مخاطبین در مقابل این طرح صیانت این‌گونه نگرانی‌های فرعی ظاهر و شکل لاکچری و فوق برنامه خواهند داشت.

 از طرف دیگر این طرح به موضوعات و مسائل مالی جدید می پردازد که به نظر می‌رسد زمینه دست اندازی بعضی از افراد به بیت المال و اجحاف در حق مخاطبین اینترنت را فراهم می‌کند این‌که تعرفه‌گذاری به خدمات اینترنتی تغییر مرجع پیدا نماید یا دولت موظف به پرداخت وجوهی به بعضی از محتواسازان به شکل قانونی باشد نگرانی مضاعفی را برای تحویل هزینه‌های غیر مهم که منجر به نتیجه کارآمدی نخواهد شد را برای شهروندان به پی و دنبال خواهد داشت.

 مثل هزینه چند ده میلیاردی برای جستجو گر ملی یا پیام رسان داخلی. لحظه نوشتن این کلمات دستاوردی به جز انباشتن جیب برخی افراد خاص به دنبال نداشته است.

محدودسازی حق انتخاب کاربران و شهروندان

نکته دیگر که حق آزادی انتخاب شبکه زندان برای استفاده از برنامه و محتویات اینترنتی را خواهد گرفت. مسئله خیلی مهمی که تجربیات تاریخی تلخی را ایرانیان در رابطه با محدود کردن. حق انتخاب بین کالاها و خدمات توسط دولت تجربه نمودند. نمونه عینی این محدود کردن حق انتخاب را می‌توان در حوزه خودروسازی یا صدا و سیما مشاهده کرد.

 هنگامی که دولت با تصویر ضوابط یا قوانین مثل بالا بردن تعرفه گمرک واردات خودرو. یا بعضی از تفاسیر رسمی از اصول قانون اساسی شهروندان را مجبور می‌کند. تنها از شبکه‌های صدا و سیما استفاده نمایند و برای واردات و استفاده کردن از تجهیزات امواج. بقیه شبکه‌های برون مرزی محدودیت و مجازات وضع می کند. همه شاهد صحنه‌های عجیب و غریب و غیر قابل تحمل. مانند استفاده از نیروهای چترباز و متخصص برای از بین بردن دیش‌های ماهواره از در و دیوار خانه‌ها می شوند.

موافقان طرح صیانت چه می‌گویند؟

یکی از اعضای کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی در رابطه. با بررسی تقاضای برخی از نمایندگان برای واگذاری رسیدگی به طرح ساماندهی پیام رسان‌ها به کمیسیون می‌گوید. این طرح پیش نویس اولیه دارد که در مرداد ۹۹ اعلام وصول گردد. اما تغییراتی اساسی در آن به وجود آمد و تقریباً ۷۰ درصد آن تغییر نمود مرکز پژوهش‌ها با حضور کارشناسان بررسی‌های فراوانی کردند.

 اما متاسفانه بیشتر شکایت‌ها و انتقادات برای طرح اولیه بود. چون که آن پیش نویس بود و انتقادها هم به پایه طرح جدید قرار گرفت.

طرح صیانت به دنبال فیلترینگ نیست!

یکی از اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس در موافقت با اعمال اصل ۸۹ قانون اساسی. در رابطه با طرح صیانت از حقوق مخاطبین در فضای مجازی می گوید. وقتی این طرح در سال ۹۹ به کمیسیون فرهنگی داده شد با کمک برخی از نمایندگان دستگاه‌های اجرایی. مانند وزارت اطلاعات، ارشاد، ارتباطات، سپاه، ارتش، مراکز پژوهشی و نمایندگانی از حوزه قضا. بیش از ۱۵۰۰ ساعت کار کارشناسی این طرح مورد بررسی قرار گرفته. آیین نامه داخلی مجلس تقدیم مرکز پژوهش‌ها شد و اصلاً این طرح صیانت دنباله رو طرح فیلترینگ نیست.

طرح صیانت به خاطر تحریم‌ها اجرایی نیست

یکی از نمایندگان مجلس هم در مخالفت با این طرح می‌گوید. به خاطر تحریم‌ها و نبود مراوده مالی شبکه‌های اجتماعی مثل اینستاگرام تلگرام و واتساپ قطعاً نمی‌توانند در چهار ما در ایران دفتر به وجود آورند. در نتیجه با بستن آنها مشاغل و کسب و کارها و ارتباطات تعطیل می گردد. موادی که وجود دارد اینترنت در رابطه با ابزار دور زن و دسترسی به پیام رسان‌های مسدود شده صحبت می نماید. می گوید ساخت توزیع و تکثیر فیلترشکن جرم است و جریمه نقدی خواهد داشت.

 این در حالی است که انتشار و توزیع شامل تک تک مردم می گردد که مجبورند .برای دسترسی پیدا کردن تلگرام‌فیلترشکن داشته باشد و اگر در یک گروه خانوادگی از از فیلترشکن استفاده کنند مشمول جریمه نخواهد شد.

این طرح برای قانون شدن راه درازی دارد

 کمیسیون مشترک اگر نیاز اصلاحاتی بر روی طرح مرتبط با ساماندهی پیام رسانه‌های اجتماعی انجام دهد. برای تصویب پایانی جزئیات طرح به بیش از دو سوم آرای اعضای این کمیسیون نیاز خواهد بود. نمایندگان بازه زمانی اجرای آزمایشی این طرح را برای خود مشخص می‌کنند. بعد از گذشت این مراحل شورای نگهبان به یق خواهد پرداخت تا در پایان شکل قانونی و اجرایی به خود بگیرد.

 جوسازی‌های ایجاد شده بر علیه مجلس در فضای مجازی هم اشتباه است. هنوز اتفاقی در رابطه با فضای مجازی رخ نداده و یک کمیسیون هم در رابطه با فضای مجازی تصمیم‌گیری نخواهد کرد. بلکه چنانچه بیان شد منتخبان و نخبگان از همه کمیسیون‌ها در کمیسیون مشترک حضور دارند.

 او می گوید : طرح حمایت از حقوق کاربران در فضای مجازی و طرح ساماندهی پیام رسان‌ها. هنوز تا قانون قانونی شدن راه درازی در پیش دارد. قطعاً این طرح برای اینکه تبدیل به قانون شود راه درازی دارد و نیاز به چکش کاری‌های. فراوانی در کمیسیون مشترک و استفاده کردن از دیدگاه‌های کارشناسان و نخبگان دارد. اما نکته‌ای که در این رابطه خیلی اهمیت دارد. اقناع افکار عمومی می باشد که آن هم به وسیله نمایندگان موافق این طرح از کاربران در فضای مجازی انجام خواهد شد.

سخن پایانی

بررسی طرح صیانت از حقوق کاربران توسط عده‌ای از نمایندگان مورد موافقت قرار گرفته است. این طرح خیلی مبهم و فاقد نظم حقوقی مشخص می باشد. از یک طرف هنجارهای تازه برای قوانین کیفری وضع می‌کند و قوانینی مانند قانون جرایم رایانه‌ای با آیین نامه جمع می‌شود. استناد پذیری دلایل الکترونیکی را تغییر خواهد داد.

از طرف دیگر بعضی از قوانین ناظر بر ساختار شکل و صلاحیت نهادها و دستگاه‌های دولتی و حکومتی را عوض خواهد کرد. با همه اینها این طرح عواقبی به دنبال خواهد داشت که یکی از آنها که مهمترین آن می‌باشد. ایجاد خلل در کسب و کارها و مشاغل اینترنتی است که ضربات اقتصادی فراوانی به بسیاری از کاربران وارد می‌کند.