آثار تاریخیتاریخچه تربت جامتربت جامفاطمه آبنوسفرهنگ تربت جاممقالهمیراث فرهنگی

میراث فرهنگی تربت جام در گذر زمان

تربت جام در گذر زمان

به تمام آن چیز هایی که از گذشته و پیشینیان باقی مانده ، میراث فرهنگی می گویند. آثار بر جای مانده از گذشتگان نشان دهنده قدمت و تاریخ هر شهر و کشوری است و اینها با یکدیگر رابطه ای متقابل دارد چرا که هر چه این آثار قدیمی تر باشد و قدمت بیشتری داشته باشد در نتیجه تاریخ آن کشور یا شهر ارزش بیشتری دارد ، در حقیقت ارزش میراث فرهنگی قدمت و پا برجا بودن آن می باشد .

ما انسان ها همیشه بزرگتر ها و افراد قدیمی و ریش سفید را مورد احترام و تکریم قرار می دهیم و به گونه ای می توان گفت که این میراث فرهنگی نیز همانند افراد قدیمی و مسن هستند که نیاز به احترام دارند ، پس وظیفه بزرگی که همواره بر گردن ما است این است که باید اول از همه در حفظ و نگهداری این آثار بکوشیم چرا که حفظ میراث فرهنگی یعنی حفظ آثار ملی و تمدن و فرهنگ هر کشور ،

سپس باید برای این آثار بر جای مانده از پیشینیان ارزش قائل باشیم زیرا این آثار یادگار نیاکانمان است و تکریم آن بر ما واجب است و به هیچ بیگانه ای اجازه ندهیم تا این آثار را به هر بهانه ای از ما بستاند چرا که این آثار نشان از هویت و ملیت هر قوم و کشوری است .

میراث فرهنگی تربت جام در گذر زمان

میراث ملموس :

میراث ملموس آن دسته از آثار و بناهایی را شامل می شود که قابلیت لمس کردن را دارند ؛ این آثار خود به دو دسته تقسیم می شود : آثار منقول ، آثار غیر منقول . آثار منقول معمولا قابلیت انتقال از جایی به جای دیگر را دارد مانند مجسمه ها ، اسناد ، کتاب ها و … اما آثار غیر منقول قابلیت جابجایی را ندارند مانند بنا های تاریخی .

میراث نا ملموس :

میراث نا ملموس آداب و رسوم یک منطقه را شامل می شود که از هر منطقه و قومی این آداب و رسوم متفاوت است ؛ اما متاسفانه امروزه بشر به آداب و رسوم بر جای مانده از گذشتگان زیاد پایبند نیستند و کماکان در حال فراموشی است .
تربت جام دیار عشق و عرفان
تربت جام یکی از شهر های خراسان رضوی است که در فاصله 165 کیلومتری با مشهد قرار دارد ، این شهرستان از شمال به سرخس ، از جنوب به تایباد ، از غرب به فریمان و تربت حیدریه ، از شرق به کشور ترکمنستان و افغانستان منتهی می شود . شهر تربت جام مظهر عرفان و عشق است و همانگونه که از نامش بر می آید شهر شیخ احمد جام است که این خود نشان از میراث کهن این شهر دارد .

مجموعه معماری مزار شیخ احمد جام به شکل یک صحن وسیع مرکزی است که زیباترین و مهم ترین فضا های معماری در کنار آرامگاه شیخ جام قرار دارد از جمله این فضا ها می توان به مسجد کرمانی ، مسجد عتیق ، گنبد خانه ، ایوان ، گنبد سبز و سفید ، آب انبار و ملحقات آن اشاره نمود .

مسجد کرمانی :

مسجد کرمانی در قسمت چپ ایوان قرار دارد و نام این مسجد برگرفته از سازنده آن یعنی خواجه زکی بن محمد بن مسعود کرمانی می باشد . یکی از شاهکار های قرن هشتم که در این مسجد مشاهده می شود وجود شاه نشین در وسط هر زاویه و سه چله خانه در زاویه های غربی و شرقی است که در شاه نشین ضلع غربی محراب گچ بری شده ساخته شده است .

شاه نشین های ضلع شمالی و جنوبی شامل یک پوشش گنبدی شکل نیمه است که وجود طاق و قوس باعث ایجاد گنبد هایی بر روی آن شده است . بر پای دیوارهای مسجد یک رشته کتیبه زیبا و منحصر به فرد وجود دارد که بر پیشانی قاب های مشبک گچ بری شده است و تمام این زیبایی ها نشان دهنده سلیقه و استعداد هنرمندان آن دوره می باشد .

میراث فرهنگی تربت جام در گذر زمان (مسجد عتیق)

با توجه به اسناد موجود درباره این مسجد گفته شده که سطح معماری این مسجد بیشتر به سبک معماری سده هشتم نزدیک است و نام سازنده مسجد عتیق را رضی الدین احمد متولی و متعلق به 720 هجری قمری معرفی کرده اند .

معماری مسجد عتیق بدین شکل است که شبستان گنبد دار آن دارای پنج رواق است و فقط دو دهانه غربی گنبد مقابل محراب دارای گچ بری های اسلیمی بر طاق های رواق محراب ، کاشی های سفید و آبی در اطراف صحن محراب ، ستون نماها به شکل مار پیچ و رنگ های الوان بر روی اندود گچ دارای تزئینات می باشد .

گنبد خانه :

گنبد خانه در سال 633 هجری قمری توسط اعقاب سلطان سنجر سلجوقی ، پیش از دیگر ابنیه ها پایه ریزی شد و در نهایت بواسطه غیاث الدین محمد ابوبکر کرت گسترش و توسعه یافت .

درون گنبدخانه توسط نقاشی های زیبا و گچ بری شده مزین گشته است و با توجه به کتیبه های موجود در سال 763 و 771 هجری قمری این مکان مرمت و بازسازی شده است . در این گنبدخانه یک هشت ضلعی با استفاده از چهار طاق و سه کنج ایجاد شده که با کاربندی های انجام شده ، سطح زرین را مزین کرده اند . ساختار موجود در گنبد خانه تا حدودی نشان دهنده طرح مقبره سلطان سنجر سلجوقی در مرو می باشد .

میراث فرهنگی تربت جام در گذر زمان (ایوان)

ایوان در نیمه اول قرن هشتم هجری با ارتفاع تقریبا 30 متری بنا شده است و معمار آن غیاث الدین محمد ابوبکر کرت پیش از اینکه معماری ایوان به پایان برسد ، فوت نمود اما فرزندش غیاد الدین بن مطهر به انجام ادامه کار پدرش پرداخت و آن را به اتمام رساند . سر در ایوان در سال 1022 هجری قمری به دستور عباس اول در دوره صفویه کاشی کاری شد .

فضای معماری ایوان در کنار گنبد خانه با سقف نیمه گنبدی و تزئینات کاربندی و همچنین دو ورودی مستقل ، مسیر ارتباطی به سازه های اطراف مسجد کرمانی و گنبد سفید را ایجاد کرده است . ارتفاع ایوان و کاشی کاری های زیبا و دیدنی و در عین حال متنوع آن به شکل شش ضلعی مزین به برگ و گل و همچنین ستاره شانزده پر به رنگ های لاجوردی ، فیروزه ای و سیاه زیبایی خاص و بی نظیری را به ایوان و مجموعه اعطاء کرده است .

نویسنده: فاطمه آبنوس

مقاله های خانوم فاطمه آبنوس را در این لینک دنبال کنید.

ما را در تلگرام و اینستا دنبال کنید

تبلیغات

لینک تلگرام

لینک اینستا

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا