تربت جامدوتارفرهنگ تربت جاممقالهموسیقی محلینرگس غیبی لاین

فوت و فن ساخت دوتار تربت جامی

ساخت دوتار

موسیقی در یک جامعه حکم آدمیزادی را دارد که با بهره گیری از آن می توان به تغییرات _ پستی و بلندی های موجود در جامعه پی برد .
از آنجایی که مردم کشور های مختلف ترجیحات متفاوتی را در ذهن می پرورانند ، هنر موجود در بین ملت ها نیز مسیر های گوناگونی را می پیماید .

موسیقی اصیل ایران مشتمل از دستگاه ( سیستم اسلوب موسیقیایی ) _ ملودی ( آهنگ ) و آواز می شود . این نوع موسیقی نشان دهنده ی فرهنگ غنی ایران زمین است و سینه به سینه به نسل ما رسیده است .
تاثیر گذاری موسیقی ایرانی بر موسیقی بخش های آسیای مرکزی _ افغانستان _ پاکستان _ آذربایجان _ ارمنستان _ ترکیه و یونان حقیقتی انکار نشدنی است .
ردیف ( که معنای نظم را یدک می کشد مجموعه ای از نمونه ی چند ملودیک است ) .
در مهر ماه سال 1388 به عنوان نخستین میراث استقلال یافته و در فهرست میراث جهانی غیر ملموس یونسکو به ثبت رسید .

فوت و فن ساخت دوتار تربت جامی

موسیقی اصیل و سنتی ایران زمین تاثیر بسیاری بر روی موسیقی جهانی گذاشته است .
اساس نت و موسیقی جدید اروپایی طبق اصول و عقاید محمد فارابی دانشمند بزرگ ایرانی است .
موسیقی سنتی ایران به مرور زمان در این کشور حاصل شد و اکنون آشکار کننده اخلاق مردم این کشور است .
شنیدن موسیقی ذهن شنونده را به سمت دنیای غیر مادی هدایت می کند ؛ و باید دانست که موسیقی ایرانی نیز دور از این ویژگی ها نمی باشد .

هم چنین شور و شعف حاصل از ضربه های موجود در موسیقی اصیل ایرانی نشات گرفته از روح حماسی _ باستانی و اصیل ملت ایرانی است .
موسیقی اصیل ایرانی داری 12 مقام می باشد و در این بین 7 مقام را که وابستگی کمتری نسبت به سایر مقام ها دارند ” دستگاه ” می نامند .

اگر چه 5 مقام وابسته دیگر بخشی از دستگاه حساب می شود اما آن ها را ” آواز ” نام می نهیم .
” گذر زمان و تاثیر آن بر روی موسیقی اصیل و سنتی ایرانی ” :

موسیقی ایرانی دو دوره مهم را در بر میگیرد :

1 . میراث موسیقی دانشمندان بزرگ ایرانی هم چون ابوعلی سینا _ فارابی _ قطب الدین شیرازی و عبدالقاهر مراغه ای بیان کننده علمی بودن موسیقی ایرانی تا اواسط قرن 15 است . اما بعد ها به علت شرایط اجتماعی و مذهبی موجود در ایران ، آن چنان که باید به موسیقی توجهی نشد و این بی توجهی نسبت به موسیقی تا پایان دوره صفویان که به عقاید و اصول مذهبی توجه بسیار داشتند ادامه پیدا کرد .

در دوره افشار ها نیز اوضاع موسیقی تغییر چندانی پیدا نکرد البته باید بدانیم که طبق گفته های نادر شاه افشاری، به موسیقی و موسیقی دانان علاقه بسیاری داشته است اما از آن جایی که موسیقی موجود در این برهه اصیل نبوده است و جنبه خوش گذارانی داشت نتوانست نادر شاه افشار را به حمایت از خود تحریک کند .
در دوره زندیه ، رفاه در بین جامعه ایرانی بیش تر به چشم می خورد که در نتیجه ی این رفاه و امنیت ذهن آرام تر بود و توجه بیش تر به موسیقی را احیا می کرد .

از موسیقی دانان بزرگ در دوره زندیه می توان به مشتاق علی شاه و پریخان اشاره داشت .
در عصر قاجار ها ، موسیقی در بعد مذهبی پیشرفت کرد و یکی از هنرمندان نامدار این دوره سید احمد خان بود که آغاز گر ضبط آواز بر روی گرامافون در ایران است .

فوت و فن ساخت دوتار تربت جامی

با تاسیس دارالفنون و بهره گیری از مربی های موسیقی ، موسیقی ایران جنبه علمی به خود گرفت .
2 . موسیقی ایرانی در دوره بعدی به سمت مدرن پیش رفت .
در زمان پهلوی ، مفاهیم و اصول فرهنگ غرب پا به میدان موسیقی ایران گذاشت و اشکال نو و تازه ای در موسیقی احیا شد و نتیجه ی فاصله ایجاد شده بین مردم ایران و موسیقی سنتی این کشور ، چیزی جز فراموشی موسیقی سنتی و اصیل ایرانی در دهه 1960 میلادی نبود .

طبق شواهد و گفته های موجود ، رضا شاه به موسیقی ملی ایرانی علاقه بیش تری داشت اما اظهار می کرد که موسیقی اروپایی جهت پیشرفت کشور است و باید به آن توجه فراوان شود .
تغییرات بسیاری در زمان پهلوی و رضا شاه در حیطه موسیقی ایجاد شد و جالب است که بدانیم در دوران حکومت رضا خان به موسیقی نظامی بیش تر بها داده می شد .

ساز های موسیقی ایران

 

ساز های ایرانی انواع مختلفی دارد از جمله :
ساز های ” بادی ” مانند : نی _ سرنا _ نی انبان و …
ساز های ” زهی ” مانند : کمانچه _ عود _ رباب _ تار و …
ساز های ” کوبه ای ” مانند دهل _ دایره _ طبل _ تنبک و …
ساز های ” زهی زخمه ای ” مانند : سنتور

آواز های مردمی ایرانی

 

موسیقی _ ملودی ها آواز ها از گران بها ترین منابع و غنایم موسیقی هر ملتی به شمار می آید به ویژه فعالیت های مردمی محلی در روستا های دور افتاده کشور ستودنی می باشد .

تاثیر گذاری این نوع موسیقی بر ذهن شهرنشینان اندک می باشد و به همین علت است که این نوع موسیقی طبیعی تر _ اصیل تر و قدیمی تر است .
در پهنه ایران زمین ، گروه های قومی با فرهنگ های متنوع در کنار هم زندگی را سپری میکنند بنابراین گفتار های متنوعی در این نوع موسیقی رخنه کرده است ؛ به طور مثال : موسیقی مردم آذربایجان _ گیلان _ خراسان _ بختیاری _ کردستان _ شیراز و بلوچستان از لحاظ ملودی و لحجه تفاوت های قابل مشاهده ی بسیاری دارد .
نکته قابل توجه در موسیقی ایرانی این است که آواز های مردم محلی در ایران از باور های آن ها نشات می گیرد .

اگر اطلاعات کافی در مورد اجزا دوتار را ندارید میتوانید مقاله ی معرفی اجزا دوتار ساز محلی تربت جام را مطالعه کنید.

در ادامه به آموزش ساخت دوتار که یکی از آلات موسیقی ایرانی می باشد در سراسر شهرستان تربت جام خواهیم پرداخت :
برای ایجاد صدای دلنشین توسط ساز دوتار ابتدا چوبی با کیفیت جهت ساخت کاسه _ دسته و صفحه استفاده کنیم .
چوب کاسه باید از کنده درختان توت که قطر آن باید کمتر از 60 سانتی متر و طول آن 45 سانتی متر باشد .

فوت و فن ساخت دوتار تربت جامی

جهت برش زنی چون کنده ها ، باید آن را روی زمین قرار دهیم به صورتی که ته کنده بر روی زمین باشد . جهت ایجاد آبخور ها روی کنده باید از وسط پهنا خطی به قطر چوب و به موازات طول آبخور زسم کنیم تا قطر کنده را شکل دهیم حالا باید این قطر را عمود بر قطر نخست ترسیم کنیم تا کنده درخت توت به 4 قسمت و مساوی و برابر تقسیم بشود . بعد از اینکه کنده به 4 فاق تقسیم شد باید پوسته کنده را توسط دستگاه رنده کنیم و بعد از آن قالب تهیه شده را بر روی بخشی از چوب رنده شده قرار دهیم و دور آن را با مداد خط کشی کنیم تا بتوان با اره آن را برید .

فوت و فن ساخت دوتار تربت جامی

جهت خالی کردن داخل کاسه باید دور صفحه کاسه را از قسمت داخل به فاصله 1 سانت خط بکشیم و بعد بیخ دسته را دم گیره قرار دهیم تا کار محکم و بی حرکت بماند . در مرحله بعد قسمت وسط کاسه با مغار گیلویی درون کاسه را به حالت قیفی فرم ، خالی کنیم تا نازکی آن به حدود 7 تا 8 میلی متر برسد ‌. حالا کاسه تراش خورده را در کیسه ای پلاستیکی بگذاریم طوری که پیش کاسه در داخل کیسه قرار بگیرد . بعد از خشک شدن کاسه دوتار باید آن را روی مقوایی قرار بدهیم و با پارچه ای نازک آن را بپوشانیم تا هوا مستقیماً به کاسه برخورد نکند .

طول دوتار از سر دسته تا لبه کاسه باید 106 سانت و طول کاسه از بیخ دسته کاسه تا لبه کاسه 42 سانت و طول شیطانک تا لبه کاسه 5/88 سانت و پهنای کاسه 20 سانت و ارتفاع کاسه 22 سانت و جای خرک آن از شیطانک تا لبه خرک 81 سانت و طول خرک 2 سانت و ارتفاع خرک از روی صفحه حدوداً باید 4 سانت باشد .

نویسنده: نرگس غیبی لاین

مقاله های خانوم نرگس غیبی لاین را در این لینک دنبال کنید.

ما را دنبال کنید

تبلیغات

لینک تلگرام

لینک اینستا

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا