عجیبترین شهر عرفان و ادب ایران از دید خارجی ها

مقدمه شهرستان تربت جام شهر عرفان و ادب یکی از شهرستان های استان خراسان رضوی می باشد که این شهر به علت داشتن منابع تاریخی به شهری تاریخی و به علت نوع موسیقی و بزرگانی که در این شهر زندگی می کردند به شهر عرفان  در کشور ایران معروف شده است.آثار تاریخی بسیار زیادی در […]

مقدمه

شهرستان تربت جام شهر عرفان و ادب یکی از شهرستان های استان خراسان رضوی می باشد که این شهر به علت داشتن منابع تاریخی به شهری تاریخی و به علت نوع موسیقی و بزرگانی که در این شهر زندگی می کردند به شهر عرفان  در کشور ایران معروف شده است.آثار تاریخی بسیار زیادی در این شهر وجود دارد که سالانه باعث می شود توریست های زیادی برای  دیدن آن به این شهر مراجعه می کنند تا بتوانند از آثار تاریخی ان دیدن کنند. آثار معماری که در این شهر وجود دارد مانند مزار شیخ احمد جامی یک  معماری بی نظیری که دارد.

باعث میشود تا همدان به دیدن این مکان ترغیب شوند علاوه بر معماری بی نظیر این شیخ جامی از زندگی نامه بسیار جالبی نیز برخوردار است که اغلب افرادی که به دیدن این مکان تاریخی می آیند برای شنیدن ان  راغب هستند کردشکرانی که به استان خراسان رضوی سفر می کنند  برای دیدن یک مکان تاریخی با قدمت صد ساله به این شهر سفر می کنند.فضای داخلی این مزار زیبا بسیار دیدنی می باشد و از بخش های مختلفی تشکیل ششده است که هر کدام از این بخش ها دارای مفهوم و معنی خود هستند.به همین علت است که به تربت جام شهر عرفان کفته می شود.

تربت جام شهر عرفان و ادب

تربت جام شهر عرفان نام دارد و از شهر های کهن استان خراسان رضوی می باشد که قدمت بسیار زیادی دارد نامی که اکنون این شهر بر خود گرفته است به علت شیخ بزرگی می باشد که در این شهر زندگی می کرده و بعد از وفات در همین شهر دفن شده است و اکنون مزار این شیخ بزرگوار به یک جاذبه تاریخی  در این شهر تبدیل شده است.

از دیگر علت هایی که باعث شده است این شهر تربت جام نام بگیرچ این است که چرا که در زمان های دور هنگامی که افرادی که از بلندی به این شهر نگاه می کردند به شکل یک جام بوده است که به همین دلیل این شهر به تربت جام معروف شده است. شهر تربت جام از روزگاران کهن از جایگاه بسیار والایی برخوردار است و اهمیتی که این شهر از نظر تاریخی دارد به سده های پنج و شش برگی گردد این شهر در دوران صفویه بوده است که از اهمیت نظامی برخوردار شده است .

زبان مردم این شهر به گویش فارسی و مذهب غالب مذهب تسنن می باشد اقوام گوناگونی در شهرستان تربت جام زندگی می کنند که بیشترین تابعیت را در این شهر در مردم کشور افغانستان دارد   تربت جام به شهر عرفان معروف است که از دلیل این نامگذاری موسیقی که در این شهر رواج دارد. شهر عرفان نامی است که صوفیان بر این شهر نهاده اند که در ادامه از این مقاله به معرفی شهر عرفان یعنی شهر تربت جام پردازیم.

موسیقی شهر عرفان و ادب

قدمت موسیقی در شهر عرفان یا تربت جام بسیار طولانی می باشد و در فرهنگ ایرانی جایگاهیی مخصوص دارد. مهم ترین ابزار موسیقی در این شهر دوتار می باشد که مردم این شهر در نواختن آن بسیار مهارت دارند و به هنر اصیل تریت جامی معروف است.در این شهر دوتار زنان بسیار برجسته ای زندگی می کنند که یه شهرت جهانی دست پیدا کرده اند و توانسته اند به مقام های بسیار بالایی دست پیدا کنند که از افتخار های این شهر می باشند.

موسیقی که در شهر تربت جام معروف به شهر عرفان رایج می باشد برخاسته ای آیین ها و سنت های اصیل ایرانی میباشد که اصالت هزار ساله دارد . علاوه بر دوتار نوازی دوبیتی خوانی نیز در این شهر بسیار رایج می باشد و بیشتر کسانی که به دوتار نوازی در این شهر مشهور هستند در زمینه دو بیتی خوانی نیز بسیار توانا می باشند و از توانایی و صدای بسیار دلنشینی برخوردار هستند. ادغام شدن صدای دوتار با صدای زیبای دوبیتی خوانی باعث جلا دادن روح می شود چون موسیقی دوتار یک موسیقی کاملا عارفانه می باشد که روح را به ملکوت اعلا می برد.

سیر و سلوک بسیار خاصی دارد. حتی دانش آموزانی که در این شهر مشغول به تحصیل هستند برای فراگیری و ترغیب شدن به نواختن چنین ساز زیبایی سالانه در مسابقات موسیقی محلی تربت جام شرکت می کنند و نشان می دهند که این نوع موسیقی در قلب مردم این شهر جای دارد و موسیقی دوتار در شهر عرفان  نسل جدید و قدیم ندارد و همه به فراگیری و شنیدن آن بسیار علاقه مند هستند و برای آن ارزش بسیار زیادی قائل هستند.

رقص محلی در شهر عرفان و ادب

کلمه رقص با آن چه در مفهوم عامیانه آن رواج دارد در شهر تربت جام بسیار متفاوت می باشد و حتی رقصیدن در این شهرستان یک حالت عرفانانه دارد و دارای معنی و مفهوم خاص خود می باشد از محبوب ترین رقص هایی که در این شهر معروفیت بسیار زیادی دارد می توان به رقص چوب بازی اشاره کرد که این رقص نمادی از شمشیر بازی ها در ایران باستان می باشد و نحوه اجرای آن بدین صورت میباشد که دو نفر در گد هم به صورت دایره وار می چرخند و هر کدام از آنها دو چوب بر دست دارند و نفری که اول قرار دارد چوب خود را به چوب نفر دوم می زند و هر فردی که در این رقص چوبش شکسته شود از دایره رقص به بیرون رانده خواهد شد و دیگر نمی تواند به ادامه این رقص رقابتی بپردازید.

رقص هپل بازی

از دیگر رقص هایی که در این شهر بسیار جالب می باشد و طرفداران بسیار زیادی نیز دارد رقص هپل بازی می باشد که در این رقص تعدادی از افراد تشکیل یک دایره می دهند و یک فرد در وسط این دایره قرار می گیرد و به انجام دادن یک حرکات نمایشی مخصوص مشغول می شود و افرادی که در اطراف این دایره قرار دارند از آن فرد در رقص تبعیت میکنند..رقص هتم از رقص های بسیار معروف و سرشناس در تربت جام می باشد که حتی در عرصه بین المللی نیز به نمایش گذاشته شده استاین رقص نوعی رقص عارفانه محسوب می شود.

افراد در این رقص یک تشکیل دایره می دهند و به طور خیلی آهسته ابتدا چاهای خود را بر زمین می کوبند و به طور خیلی آهسته پاهای سرعت رقص و کوبیدن پاهای خود را بر زمین سرعت می بخشند و همچنان که به دور دایره می چرخند دست های خود را به یکدیگر می کوبند و هر چه دست های خود را به یک دیگر می کوبند دایره رقص نیز کوچک تر می شود. شاید رقص در هر کجای دیگر از این سرزمین مفهوم خوشگذرانی داشته باشد اما در این شهر معنای متفاوتی دارد و رقصیدن به نمایش گذاشتن ایین های باستانی کهن می باشد.

رقص تربت جامی

رقص تربت جامی حتی در یک گردهمایی هنری در شهر آلمان به نمایش گذاشته شد و بعد از اتمام رقص بسیاری از هنرمندان جهانی با دیده حیرت و تحسین به اجرا کنندگان این رقص می نگریستند و تاسف ان ها از این بود که چرا تمامی مردم جهان و با این نوع از رقص اشنایی ندارند و از دیدن این رقص و نمایش بی نظیر بی بهره بوده اند و اینکه خودشان زود تر نتوانسته اند با این نوع از رقص اشنایی پیدا کنند بسیار متاسف شدند.با این همایش رقصی که در کشور آلمان و از سوی هنرمندان شهر تربت جام به اجرا درآمد باعث شد این رقص به معروفیت جهانی دست پیدا کند و افراد بسیار زیادی برای یاد گرفتن آن علاقه مند شدند.

در کشور هایی مانند پاکستان ، ازبکستان ، تاجیکستان ، و دیگر کشور های همجوار که به ایران نزدیک تر می باشند کلاس ها آموزشی توسط اساتید ایرانی و تربت جامی برگزار می شود و این رقص به صورت حرفه ای به آنها آموزش داده می شود و از این طریق آداب و رسوم و سنن قدیمی و باستانی ایرانی رواج پیدا می کند و مکان آن را به رسمیت خواهند شناخت.

صنایع دستی در شهر عرفان و ادب

صنایع دستی نشان دهنده هنر و هویت یک شهر می باشد و شهر تربت جام در زمینه هنر های دستی  جای حرف بسیار دارد مردم و به خصوص زنان این شهر توانایی بسیار زیادی در در گلیم بافی و حوله بافی و فرش بافی دارند. حتی گلیم ها ها و فرش هایی که در این شهر توسط زنان بافته می شوند جنبه صادراتی دارد و به بسیاری از کشور های دیگر صادر می شود. برای زنان این شهر که به کسب درآمد در منزل علاقه بسیار زیادی دارند صنایع دستی بهترین راه کسب درآمد می باشد که می تواند برای ان ها به خصوص کسانی که سرپرست خانوار محسوب می شوند می باشد .

فرش هایی که توسط بانوان در این شهر بافته می شود از نقش و نگار خاص و رنگبندی های بسیار زیبایی برخوردار است و به همین علت در میان فرش های دستباف مشهد از طرفداران بسیار زیادی برخوردار است. از دیگر صنایع دستی مشهور این شهر فرت بافی می باشد که بسیار با کیفیت می باشد و در استان خراسان رضوی فرت هایی که در این شهر بافته می شود بسیار مشهور می باشد و هر کجا که نامی از فرت بافی باشد بدون شک شما نام زنان جامی را خواهد شنید که مهارت بسیار خاصی در این زمینه دارند.

کشاورزی در شهر عرفان و ادب

شهرستان تربت جام به عنوان مهمترین قطب کشاورزی در شرق کشور نامگذاری شده است که بیشترین شغلی که در این شهر رایج است و افراد به آن مشغول هستند شغل کشاورزی می باشد اما در سالهایی که طی شده است به علت استفاده کردن  نامناسب از منابع طبیعی این حیطه با مشکلات بسیار زیادی روبرو شده است و خشکسالی و کمبود آب ضرر های بسیار زیادی به کشاورزان این منطقه زده است.

در شهر تربت جام به طور تقریبی نود درصد از آب مصرف شده در این شهر صرف امورات کشاورزی می شود . شهر تربت جام در سالهای گذشته توانسته است به صورت متوالی به عنوان برترین تولید کننده خربزه در سطح کشور شناسایی شود و خربز هایی که در این شهر کشت می شود و سپس به مرحله برداشت می رسد حتی به دلیل کیفیت بسیار بالایی که دارد صادر نیز می شود. از دیگر کشت های بسیار مهمی که در این شهر می شود.

کشت زعفران

کشت زعفران می باشد که به دلیل شرایط آب و هوای مساعدی که این شهر برای کشت  دارد بسیاری از کشاورزان سالانه بخشی از کشت محصول خود را به کاشتن پیاز زعفران  اختصاص می دهند که این کشت یکی از کشت های بسیار پرسود می باشد و زعفرانی که از این خاک ها برداشت می شود بسیار مرغوب است و سرگل ان به کشور های خواستار زعفران صادر می شود. کاشتن زعفران به علت اینکه آب زیادی نمی خواهد  و برای کشاورز  از این لحاظ به صرفه می باشد و در پایان کشاورز می تواند آن را با قیمت بسیار مناسبی به فروش برساند و به سود خوبی در زمینه خرید و فروش زعفران دست پیدا کند.

مهم ترین آثار تاریخی در شهر عرفان و ادب

آثار تاریخی بسیار زیادی در شهر تربت جام وجود دارد که جنبه تاریخی آن بسیار بالا می باشد که از مهم ترین آثار تاریخی که در این شهر وجود دارد و می توان از آنها نام برد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

مزار شیخ بزرگ جامی شیخ الاسلام احمد جامی

از معماری های بی نظیری مه در شهر تربت جام وجود دارد مزار شیخ جامی می باشد که معماری آن بسیار زیبا می باشد در این مزار یک صحنه بسیار بزرگ وجود دارد که مزار خود شیخ بزرگ جامی در این همین مکان می باشد و به این مکان حالت عارفانه داده است در این مجموعه زیبا گنبد خانه و مسجد کرمانی و مسجد عتیق و دیگر جاهای دیدنی وجود دارد که علاوه بر زیبایی خاصی که دارند هر کدام از آنها تاریخ بسیار قوی برخوردار هستند. گنبدی که در مزار شیخ جامی وجود دارد ساخت آن توسط و به دستور شاه سلجوقی بوده است.

در زمان محمد ابوبکر بوده است که این مزار توسعه بسیار زیادی پیدا کرده است. فضای مربوط به داخل این گنبد ها از نقش و نگار های بسیار خاصی برخوردار است ئ تاریخ مربوط به سالهای ۷۶۳ و ۷۷۱ هجری قمری بر روی این گنبد ها به صورت کتیبه های تاریخی حکاکی شده است. ایوانی که در مجموعه مزار جامی دارد دارای ارتفاع ۳۰ متری می باشد و در نیمه مربوط به قرن هشتم هجری بوده است که ساخته شده است. ایوان بلند با نقش و نگار های خاص و ستاره شانزده پری که در مجموعه ایوان این مزار طراحی شده است به آن حالت بسیار خاصی داده است.

آثار شیخ جام واقع در شهر عرفان و ادب

رساله سمرقندیه:

رساله‌ای می باشد، شامل  نامه‌های شیخ در جواب به سوال هایی که از او پرسیده شده است، به‌ ویژه سوال های مردم سمرقند. قسمتی از این رساله به روش ضمیمه همراه با کتاب مقامات ژنده‌پیل، با تلاش حشمت مؤید به چاپ رسیده است. علاوه بر آن حسن نصیری جامی نیز این کتاب را مورد ویرایش قرار داده است.

انس‌التائبین و صراط الله المبین:

نوشته ای است صوفیانه، با نثری آسان و روان در ۴۵ باب به روش جواب به پرسش هایی که شاگردان مطرح نموده اند. تاریخ تألیف این نوشته به صورت درست تعیین نشده است. والی از آنجا که در کتاب منتخب سراج‌السائرین، اسمی به میان آمده‌ا ست، پس حدودا می شود تاریخ چاپ کتاب به دوره قبل از سراج السائرین (تاریخ تألیف: ۵۱۳ ق) بر شمرد. این اثر شیخ اول در ۲۰ باب در سال ۱۳۵۰ به وسیله علی فاضل و دفعه بعد با مقدمه، ویرایش و تعلیقات در سال ۱۳۶۸ به وسیله او از سمت انتشارات توس مورد انتشار قرار گرفته است.

مفتاح‌النجات:

کتاب مفتاح النجات مشتمل بر یک مقدمه و ۷ باب و ۲ فصل می باشد. شیخ کتاب را به تقاضای پسرش ـ خواجه ابوبکر نجم‌الدین ـ که تائب گشته بود، مورد نگارش قرار داد. این کتاب، کتابی اخلاقی و خدا شناسانه است و علاوه بر آن می‌شود با پاره‌ای از فکر  و باور ها شیخ در مورد این مسئله ها آشنا شد. این اثر شیخ با مقدمه، ویرایش و تعلیقات علی فاضل از شمت انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مورد انتشار قرار داده شد.

روضهالمذنبین و جنهالمشتاقین:

این کتاب که شامل ۲۳ باب است و در محدوده سال های ۵۲۰ الی ۵۲۶ ق تألیف شده و به سلطان سنجر جایزه داده شد. به بیان خود شیخ، هدف از نگارش این کتاب، امیدوار کردن افراد گناهکار به رحمت الهی بوده‌ است. این اثر شیخ با مقدمه، ویرایش و تعلیقات علی فاضل از سمت انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سال ۱۳۵۵ مورد انتشار قرار داده شد.

کنوزالحکمه: 

پایانی ترین کتاب تألیف شیخ جام که وی آن را در سن ۹۳ سالگی مورد نگارش قرار داده است. این کتاب، شامل  یک مقدمه و ۲۰ باب است، که نصفی از آن، به تفسیر خدا شناسی آیات قرآنی پرداخته و ۱۰ باب دیگر (باب ابتدایی و باب‌های ۱۲ تا ۲۰ ) به موضوع های دقیق خداشناسی  و حکمت محدود شده است. این اثر شیخ به ویرایش علی فاضل و مقدمه حسن نصیری جامی از سمت انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مورد انتشار قرار داده شد.

سراج‌السائرین:

این کتاب دقیقا ابتدایی ترین کتاب شیخ جام نیست، اما می شود آن را ابتدایی ترین کتاب تاریخ‌ دار او تلقی کرد. شیخ این کتاب را در سال ۵۱۳ ق. مورد نگارش قرار داد. این کتاب در اصل در ۴ مجلد نگارش شده بود که ۱ جلد آن در حمله مغول نابود شد و ۳ مجلد دیگر در ۷۵ باب تا قرن ۹ هجری و تاریخ تألیف خلاصه المقامات (سال ۸۴۰ ) وجود داشته است. بعد از تمام حوادث و حمله ها فقط ۲۳ باب ـ چیزی به اندازه ۱٫۳ مقدار آن ـ باقی مانده که در یک نسخه یگانه در کتابخانه ملک محافظت می‌ شود.

مسجد کرمانی در شهر عرفان و ادب

این مسجد در دسته بنا هایی  قرار دارد که در داخل مزار شیخ جامی می باشد و نامی که بر آن گذاشته شده است به علت نامی است که سازنده آن داشته است در واقع این مسجد به نام سازنده آن معروف است. مسجد کرمانی در قسمت چب از ایوان مزار بنا شده است و در قسمت ضلع غربی زیبا ترین عنصر مربوط به معماری اصیل ایرانی یعنی محراب قرار گرفته است. گچ بری های بسیار نفسی و شاهکار هنری که در این مسجد وجود دارد به قرن هشتم هجری مربوط می شود.

مسجد عتیق در شهر تربت جام

از دیگر مسجد هایی تاریخی در شهر تربت جام مسجد عتیق می باشد که این مسجد دارای پنج رواق می باشد . سبکی که در معماری این مسجد به کار گرفته شده است مربوط به قرن هشتم هجری می باشد و در متونی که مربوط به این مسجد می باشد و از آن بر جای مانده است نام بانی این مسجد یعنی کسی که باعث ساخته شدن این مسجد شده است آورده شده است.

پلنگ آبه در شهر تربت جام

آثار تاریخی تربت جام تنها به مسجد ها و مزار شیخ جامی محدود نمی شود. و این شهر عرفان  از مناطق گردشگری بکری نیز برخوردار می باشد. ناحیه کوهستانی که به پلنگ ابه معروف است در ۲۰ کیلومتری از شهر تربت جام می باشد. و در نزدیکی روستایی به نام بزد قرار دارد. که این مکان گردشگری در  کیلومتری از روستای نام برده می باشد. پلنگ آبه یک ناحیه بکر طبیعی می باشد که از مهم ترین عناصر طبیعی که در این منطقه وجود دارد.

چشمه های آب معدنی در آن می باشد. که این چشمه ها علاوه بر آب گوارا و شیرینی که دارند خاصیت درمانی بسیار زیادی دارند. خیلی از افرادی که به این منطقه می روند برای خاصیت درمانی آب این چشمه ها می باشد. این منطقه در بهار بسیار زیبا و سرسبز می باشد و تمام دامنه های کوه هایی که در آن وجود دارد. به صورت یک دست سبز می شود که زیبایی بسیار خاصی به این منطقه می دهد. بسیاری از مردن تربت جام و روستای بزرد هر سال سیزده بدر خود را در دامنه کوهای پلنگ آبه سپری می کنند. خاطره ای زیبا از نوروز آن را به اتمام میرساند.

رباط کریم

در شهر عرفان  یعنی تربت جام بنایی وجود دارد که به نام رباط کریم  مشهور است. یک بنای چهار ایوانی می باشد بنای رباط جام در شهر تربت جام که سمت ورودی آن به سمت شمال است. فضای که در این محل وجود دارد در انتها به یک هشتی خاتمه پیدا می کند. و ایوان های مربوط به بخش های شمالی و جنوبی آن به فضای بسیار بزرگی ختم می شوند.  نمای این بنای تاریخی سه برج اصلی دارد که از مهمترین بخش هایی که در این بنا وجود دارد.

قسمت مربوط به شاه نشین آن مهی باشد که در واقع در قسمت انتهایی هشتی ضلع غربی بنا شده است. این آثار تاریخی بر اساس تحقیقاتی که در این زمینه انجام ده است. مربوط به دوره تیموریان می باشد و اگر به نوع سبک معماری این بنا توجه شود.به خوبی این امر در آن مشهود است و نمونه هایی بسیار واضح از معماری دوره تیموریان در این بنا دیده می شود.

شهر بوزجان

در دل شهر عرفان  شهری  قرار دارد که به شهر بوزجان معروف است. در قسمت شمال شرقی از شهر تربت جام واقع شده است. و این شهر در بین یک قبرستان بسیار قدیمی که بر روی یک تپه کوچک و کم ارتفاع   وجود دارد. با ان مقبره شیخ ابوذر بوزجانی گفته می شود. شیخ بوزجانی از ریاضی دانان بسیار مشهور در ایران بوده است که  در شهر بوزجان در سال ۳۲۹ هجری به دنیا آمده است. و بعد از این که تحصیلات عالیه خود را در این شهر به اتمام رسانید راهی شهر بغداد شد. در قسمت رصدخانه شهر بغداد به مطالعه پرداخت.

باغ کشمیر در شهر عرفان و ادب

اگر در شهر تربت جام این شهر عرفان زندگی می کنید حتما در رابطه با  باغ کشمیر تا کنون تعریف های بسیار زیادی شنیده اید. باغ کشمیر در قسمت شمالی شهرستان تربت جام در یک منطقه بسیار خوش آب و هوا قرار دارد. که در این منطقه تپه های ماهور بسیار زیادی به چشم می خورد.باغ کشمیر به طور تقریبی در سال ۱۳۷۵ بوده که به طور رسمی یک منطقه ممنوعه. برای شکار معرفی شد و به یک منطقه حفاظت شده تبدیل شد. هیچ کس حق هیچ گونه شکاری را در ان نداشته است . این منطقه به دلیل اینکه پسته وحشی بسیار مرغوبی در آن رشد می کند از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. و به همین دلیل در دسته مناطق حفاظت شده قرار گرفته است.  باغ کشمیر از زمان های بسیار دور به داشتن پسته وحشی معروف بوده است.

برای اینکه بتوان در کشور به تکثیر و تولید پسته وحشی دست پیدا کرد. به این منطقه به عنوان یک خاستگاه زیست محیطی نگاه می شود. به همین دلیل حفاظت کردن از ان برای تکیه دادن این نوع از پسته بسیار مهم می باشد. این منطقه زیستگاه طبیعی بسیاری از جانوران بوده است که شکار آنها جرم است.و در صورت تخلف با فرد متخلف به شدت برخورد خواهد شد.  باغ کشمیر یک منطقه کاملا کوهستانی می باشد و در آن ۱۴ چشمه از نوع طبیعی وجود دارد. که تاکنون پابرجا بوده است و آسیبی به آنها وارد شده است.

دره زیبای ارزنه

از جاذبه های گردشگری بسیار زیبایی که تقریبا در ده کیلومتری شهرستان تربت جام قرار دارد دره ارزنه می باشد. که هم قدمت تاریخی دارد و هم بسیار زیبا از آبشار طبیعی برخوردار است. و دارای آب و هوای بسیار پاک و تمیزی می باشد و یک مکان گردشگری و حفاظت شده محسوب می شود. در قسمتی از این دره آبشاری وجود دارد که از دل طبیعت سرچشمه گرفته است و به سمت پایین سرازیر می شود.

آب و هوای شهر عرفان و ادب

در این قسمت از معرفی شهر عرفان  می خواهم به بررسی آب و هوای آن بپردازیم. شهرستان تربت جام دارای آب و هوای گرم و خشک می باشد و به همین علت این شهرستان از سرسبز بودن  برخوردار نمی باشد. آب و هوای تربت جام بسیار خشک می باشد.به طوری که در فصل تابستان در طول روز دمای هوا به شدن گرم می شود و خورشید با تمام توان و قدرتی که دارد.

شروع به تابیدن میکند اما با غروب خورشید و تاریک شدن آن دمای هوا به شدت نسبت به روز کاهش  پیدا می کند. و به همین دلیل این شهر در فصل تابستان  در طول روز گرمای بسیار طاقت فرسا و در شب خنکی دلنشینی دارد. اهالی بومی مردم تربت جام بیشتر فصل تابستان را در حیاط های منزل خود سپری می کنند. و از هوای پاک تن لذت می برند. در فصل زمستان که شروع سرما می باشد. این شهر به شدت با کاهش دما روبه رو می شود و می توان گفت سردی بسیار خشکی دارد.که باعث می شود بسیار از افراد به ان سردی استخوان سوز بگویند. بارندگی در این شهر به شدت کم می باشد و از دلایلی که بارندگی در این شهر کم می باشد.

بارندگی

بر طبق نقشه های توپوگرافی و بررسی کردن آن ها این امر می باشد. که این  شهر از لحاظ جغرافیایی در داخل یک گودی قرار گرفته است. به دلیل ارتفاع بسیار کمی که دارد بارندگی در ان بسیار کم می باشد. از نکته های مهمی که در فصل زمستان باید در رابطه با این شهر به ان تئجه بسیار زیادی شود. این است که  با در نظر داشتن این موضوع که این شهر در یک قوطی قرار گرفته است. امکان وقوع سیل با یک بارندگی طولانی و سیل آسا در آن بسیار زیاد می باشد و بهتر است. قبل از بروز هرگونه اتفاقی در این زمینه تمهیدات لازم اندیشه شود.  تا از بروز هرگونه خطری که به جان و مال مردم آسیب وارد می کند جلوگیری شود.

سوغاتی شهر عرفان و ادب

از سوغات های بسیار مهم و ارزشمندی که در این شهر وجود دارد و حتی به کشورهای خارجی نیز صادر می شود زعفران می باشد. کسانی که به این شهر سفر می کنند می توانند برای عزیزان خود از زعفران های این شهر به عنوان سوغاتی هدیه ببرند. از دیگر محصولات این شهر که میتوان آن را به عنوان سوغاتی در نظر داشت خربزه های این شهر می باشد. که بسیار شیرین و خوشمزه است. و از سوغاتی های این شهر محسوب می شود و خربزه از کشت هایی در این شهر می باشد که بسیار معروف است. از دیگر سوغاتی هایی که در این شهر وجود دارد صنایع دستی و فرت هایی می باشد. به وسیله زنان این شهر بافته می شود و در مغازه های سنتی این شهر می باشد. به فروش می رسد و یک هدیه عالی و ماندگار به عنوان سوغاتی می باشد.

مذهب مردم شهر عرفان و ادب

شهرستان تربت جام یک منطقه مرزی محسوب  می شود و بیشتر و اکثریت آرا مردم اهل تسنن تشکیل می دهد. و باقی آن ها اهل تشیع هستند اما تاکنون مذهب نتوانسته است. در میان مردم این شهر تفرقه بیانداز و مردمی که در این شهر زندگی می کنند. سالهای بسیار طولانی است که در صلح و آرامش در کنار یکدیگر زندگی می کنند و به عقاید و مذهب هم دیگر احترام می گذارند. و در این شهر تفاوت مذهبی یا سنی بودن و شیعه بودن مفهومی ندارد و بر این عقیده هستند. که هر دو برادر و خواهر های مسلمانان یکدیگر هستند. و کسی بخواهد بین این دو گروه تفرقه بیندازد قطعا کافر است و از مسلمانان نیست. در این شهر دانشگاه ها و مدارس عالیه بسیاری وجود دارد و فرزندان آنها نیز با تمام اختلاف مذهبی که دارند. در کنار هم دیگر به تحصیل می پردازند.

سخن پایانی

شهر عرفان و ادب تربت جام در کشور ایران به شهر عرفان معروف است و به  این علت به این شهر شهر عرفان گفته می شود. در بطن این شهر جریان دارد. موسیقی سنتی دوتار از بهترین نوع موسیقی سنتی می باشد. که در این شهرستان به آن توجه بسیار زیادی می شود و دوتار نوازان بسیار مشهوری در این شهر زندگی می کنند. دارای شهرت جهانی هستند و بسیار در دوتار نوازی مهارت دارند و به درجات بسیار عالی در این حیطه رسیده اند. رقص تربت جام نیز رقص معمولی نمی باشد و رقص سنتی آن از شهرت بسیار زیادی برخوردار است.

این رقص یک حالت سیر و سلوک و عرفانی خاصی دارد و از دلایلی که به این شهر شهر عرفان می گویند. همین رقص عارفانه ان می باشد و رقص حتم از رقص های بسیار زیبا و خاص می باشد. توسط هنرمندان این شهر به اجراء در می آید. این شهر مناطق تاریخی زیادی دارد و از مهم ترین مناطق تاریخی که در این شهر بنا شده است. می توان به مزار شیخ الاسلام احمد جامی اشاره کرد که از بزرگترین شیخ هایی می باشد. که در طول سده بوده ات و در این شهر زندگی می کرده است. بعد از وفات در همین شهر نیز به خاک سپرده شده است.

اما این مزار تنها مکان تاریخی در این شهر نمی باشد. و مکان های دیدنی که حتی نوعی جاذبه گردش نیز تبدیل شده است. باغ پسته  از مناطق حفاظت شده می باشد که دارای پسته های وحشی بسیار اعلاء می باشد. برای تکثیر پیدا کردن به این پسته ها به حفاظت از این مناطق نیاز می شود. در این منطقه نیز حیواناتی به صورت طبیعی زندگی می کنند و زیستگاه طبیعی آنها محسوب می شود.