این اتفاقات عجیب در طول زندگی شیخ احمد جام افتاده است

شیخ احمد جامی در سال ۴۲۷/ ۴۴۰ هجری کودکی در روستای نامق متولد شد که او را احمد نامیدند. نامق یکی از روستا های شهرستان کوهسرخ بوده است. نسب وی به خاندانی که از نژاد عرب بود بر می گردد، جد وی جریربن عبدالله بجلی یکی از صحابه رسول اکرم(ص) بود و مشهور است که […]

شیخ احمد جامی

در سال ۴۲۷/ ۴۴۰ هجری کودکی در روستای نامق متولد شد که او را احمد نامیدند. نامق یکی از روستا های شهرستان کوهسرخ بوده است. نسب وی به خاندانی که از نژاد عرب بود بر می گردد، جد وی جریربن عبدالله بجلی یکی از صحابه رسول اکرم(ص) بود و مشهور است که در تیراندازی بی مانند بوده است؛ آری ایشان شیخ الاسلام احمدبن ابوالحسن جامی نامقی ترشیزی است که بعدها به شیخ احمد جام معروف گردید.

از جمله القابی که به ایشان نسبت داده اند عبارت است از:

شیخ الاسلام، شیخ ابونصر، احمد ژنده پیل، پیرجام، شیخ جام.
احمد جام یکی از بزرگترین مشایخ عرفان ایرانی و صوفی و حکیم بزرگی است که در نیمه دوم قرن پنجم و نیمه اول قرن ششم هجری می زیسته است، باتوجه به اینکه آثار شیخ جام تماما به زبان فارسی است اما چنان توجهی به آثار و همچنین زندگی وی نشده است اگرچه می توانست آثار ایشان با قدمت ۸۵۰ تا ۹۰۰ ساله بهترین سند ماندگار از نخستین روزگاران زبان فارسی به شمار رود ام متاسفانه آن چنان که باید درخور توجه نبوده است.

در ارتباط با دوران کودکی شیخ جام اطلاعات دقیق و زیادی در دست نیست اما باتوجه به آنچه که خود شیخ در میان گفته های خویش بیان داشته اند خانواده ایشان مردمانی ساده و بی حاشیه و زراعت پیشه بودند که بنابر گفته شیخ جام خواندن و نوشتن را به ایشان نیاموخته اند، پدر وی چندان ایمانی به فرزندش نداشت تا اینکه پیش از مرگ به او اطمینان پیدا کرد که جزء افرادی با سلوک عرفانی است.

دوران جوانی شیخ احمد جام

نیمی از دوران جوانی شیخ به بیهودگی و بطالت گذشت چرا که او با دوستانی ناباب شبها و روز ها گرد هم می آمدند و میگساری می کردند؛ تا اینکه ایشان در سن ۲۲ سالگی دچار تحولی روحی گردید که همین تحول باعث شد تا به عرفان روی آورد و راه انزوا و عزلت و گوشه نشینی را در پیش گرفت و همواره به عبادت و دینداری می پرداخت،

با این وجود باز هم دوستانش گاهی باعث آزار و اذیت وی می شدند. ایشان برای دوری از گناه و درپیش گرفتن زهد به کوه ها روی آورد، ۱۲به مدت سال در کوه نامق و ۶ سال در کوه بزد جام روی هم رفته ۱۸ سال به خلوت و عزلت نشینی روی آورد. سرانجام پس از این همه سال خلوت خویش را بهم زد و در میان مردم آمد تا گناهکاران و خطاکاران را به توبه سوق دهد. اولین جایی که رفت سرخس بود جایی که یک بیماری در میان مردم شیوع پیدا کرده بود اما مردم چندان اعتقادی به وی نداشتند پس از چندی که توانست با توفیقی که خداوند به ایشان عنایت کرده بود بیماران را شفا دهد، بتدریج کرامات وی برای مردم هویدا گشت و مریدان و پیروانی را از آن خود کرد.

سفر شیخ احمد جام

پس از سرخس به جاهای دیگری همچون استاد، زورآباد و سپس معدآباد جام رفت که تربت کنونی شیخ جام است، رفت و در آنجا به دعوت مردم پرداخت و کتاب هایی را تالیف نمود؛ همچنین یک مسجد جامع و یک خانقاه را نیز بنا نمود. از جمله سفرهایی که شیخ جام داشت می توان سفر به هرات، نیشابور، بوزجان، مرو، باخرز و بسطام و یکبارهم سفر به مکه را نام برد.

در رابطه با ویژگی های ظاهری احمد می توان گفت وی شخصی بلند قامت و برومند و زیبا رو بودکه تقریبا بر همه هم سن و سالانش برتری داشت و گویا لقب ژنده پیل را به همین سبب به وی نسبت داده اند، این لقب در دو کتاب “حمد الله مستوفی و اشعار قاسم انوار” آمده است.
ویژگی های باطنی وی بدین صورت است که وی شخصی مسلط و مقتر و بانفوذ بوده که از قدرت معنوی خویش جهت رسیدن به اهدافش استفاده می کرده است.

احمد از افرادی نبود که فقط گوشه نشینی را برگزیند و تارک لذت های دنیوی شود بلکه او شخصی میانه رو بود که در حدود شریعت از خوشی های دنیایی بهره می گرفت و دیگران را نیز بدان توصیه میکرد، ناگفته نماند که وی هشت زن داشت و یکی از آنها را در ۸۰ سالگی گرفت.

زندگی نامه ی شیخ احمد جام

یکی دیگر از ویژگی های پسندیده شیخ جام این است که وی در تمام طول عمر تلاش کرده که میگساران و شراب خواران را توبه دهد و باعث شود دست از این کار بکشد، درنتیجه ایشان دشمنی سرسختی با می و می خواری داشته اند.
شیخ جام شخصی سخت دل بوده که نسبت به جوانان و مردم بسیار سختگیری می کرده است و برای اینکه بتواند گناهکاران را توبه دهد از هیچ مجازاتی دست بر نمی داشت. ایشان از خود عفو و گذشت و مهربانی نسبت به جوانانی که لغزش داشته اند و پای از خط شریعت بیرون گذاشته اند، نشان نمی دادند؛

اما در مورد فرزندانش اینگونه نبوده است بلکه نسبت به آنها پدر باسخاوت و مهربان و خطاپوش بوده چرا که آنقدر صبر می کرد تا فرزندانش دست از گناه بردارند همانگونه که یکی از پسرانش بنام نجم الدین ابوبکر پس از سالها عیش و نوش، توبه نمود.

شیخ جام نسبت به همسرانش بسیار تندخو بوده تا جایی که در برخی منابع آمده که وقتی یکی از همسرانش از لای شکافی خلوت وی را می نگریسته، چشمانش را درآورده است یا یکی دیگر از همسرانش را وقتی بایکی از اقوامش بدون اجازه شیخ به تاکستان رفته بود فلج کرده است. ایشان تعلق خاطر بسیار به پیامبر اکرم(ص) داشته اند تا جایی که معتقد بود همه پیامبران روی هم رفته صد و هفده صفت دارن اما پیامبر اکرم(ص) به تنهایی این همه ویژگی نیک و پسندیده دارند.
ویژگی های باطنی و ظاهری زیادی را به شیخ احمد جام نسبت داده اند که در اینجا به همین اندازه که بیان شد، بسنده می کنیم.

زندگی نامه ی شیخ احمد جام

بنا بر گفته شهاب الدین اسماعیل فرزند شیخ احمد، پدرش ۱۳ کتاب و رساله دارد از جمله می توان آثار زیر را برشمرد:
انیس التائبین
سراج السائرین
مفتاح النجاه
روضه المذنبین
بحار الحقیقه
کنوز الحکمه
فتوح الروح
اعتقادنامه
تذکیرات
فتوح القلب
زهدیات
رساله سمرقندیه
دیوان اشعار
سرانجام شیخ جام در سال ۵۳۶هجری قمری/۱۱۴۱ میلادی در معدآباد جام در سن ۹۶ سالگی درگذشت و آرامگاه وی در تربت جام قراردارد.

ما را دنبال کنید

تبلیغات

لینک تلگرام

لینک اینستا