بیوگرافی عبدالرحمان جامی

عبدالرحمان جامی بیوگرافی عبدالرحمان جامی نور الدین عبدالرحمان بن احمد بن محمد معروف به جامی در تاریخ ۲۴ آبان سال ۷۹۳ در خرگرد دیده به جهان گشود، خرگرد در آن زمان یکی از تبعات هرات بود. نسب جامی از طرف پدرش به محمد بن حسن شیبانی، فقیه پر آوازه حنفی در سده ۲ قمری می […]

عبدالرحمان جامی

بیوگرافی عبدالرحمان جامی

نور الدین عبدالرحمان بن احمد بن محمد معروف به جامی در تاریخ ۲۴ آبان سال ۷۹۳ در خرگرد دیده به جهان گشود، خرگرد در آن زمان یکی از تبعات هرات بود.
نسب جامی از طرف پدرش به محمد بن حسن شیبانی، فقیه پر آوازه حنفی در سده ۲ قمری می رسد. پدر بزرگ جامی، شمس الدین محمد دشتی از محله دشت اصفهان بود که به دلیل نابسامانی های موجود مجبور شد به خراسان مهاجرت کند و در شهر جام منصب قضاوت را از آن خود کرد و با شهرت دشتی در همان شهر ماندگار شد، او با دختر یکی از نزدیکان امام محمد شیبانی ازدواج کرد و صاحب پسری شد که او را احمد نام نهاد و احمد نیز در همان شهر ازدواج نمود که حاصل ازدواجش پسری بنام عبد الرحمان بود که بعدها با لقب جامی شهره عام و خاص گردید.

محبوبیت جامی در میان بزرگان

دوران اولیه زندگی جامی و تحصیلات ابتدایی وی در خرگرد بود تا اینکه به همراه پدرش به هرات رفت و در همان جا سکنا گزید و به آموزش و یادگیری ادبیات فارسی و عربی نزد پدر مشغول شد ، اما از آنجا که خانواده وی در هرات بودند فرصت را غنیمت شمرد و به ادامه تحصیل در مدرسه نظامیه هرات پرداخت و سعی نمود تا علوم مختلف زمان خویش را نزد اساتید بزرگی چون محمد جاجرمی و خواجه علی سمرقندی، بیاموزد.
جامی در همین دوره آنقدر مجذوب تصوف شد که جزء مریدان سعدالدین محمد کاشغری نقشبندی درآمدو از جمله کارهایی که جامی به همراه سعد الدین کاشغری انجام داد، طریقه نقشبندی را در هرات بیش از پیش رواج داد و هرات یکی از مراکز تجمع نقشبندیان گردید.
همچنین جامی آنقدر در علم تصوف به اوج خویش رسید که پس از مرگ سعدالدین محمد کاشغری (۸۶۰ ه ق برابر با ۱۴۵۵ م) خلیفه طریقت نقشبندیه گردید.
چندین سال بعد جامی راهی سمرقند شد و مورد حمایت پادشاه یعنی تیموری الغ بیگ ـ که علاقه وافری به علم و دانش داشت ـ قرارگرفت، و به خوبی توانست نظر استادان را به خود جلب کند و در میان افراد و اساتید با همان سروده هایی که از جوانی شروع کرده بود، محبوبیت یابد.

تخلص شعری جامی

جامی در ابتدا به “دشتی” تخلص کرد اما بعد ها به دلیل اینکه زادگاه وی شهر جام بود و همچنین ارادت وی به شیخ الاسلام احمد جامی تخلصش به “جامی” تغییر یافت، در نهایت وی توانست با سعی و تلاش و استعدادی که داشت یکی از پر آوازه ترین استادان نظم ونثر فارسی در زمان خویش یعنی قرن نهم تاریخ اسلام به شمار رود تا بدانجایی که ایشان را خاتم الشعرا و صوفی و ادیب نامدار زبان فارسی نامیدند.

ویژگی عبدالرحمان جامی

از ویژگی های پسندیده جامی، گشاده رویی و سادگی و پاک سرشتی او بود، جامی شخصی افتاده و قانع بود با اینکه زندگی ساده ای داشت اما هیچگاه به مدح و ستایش افراد ظالم و زورگو نپرداخت به همین دلیل حاکمان و پادشاهان بسیاری به وی ارادت داشتند و با نرمخویی و احترام با او رفتار می کردند.
پیچیده گویی و ابهام در شعر یکی از ویژگی هایی است که به وفور در اشعار جامی یافت می شود تا جایی که برخی او را یکی از بنیانگذاران سبک هندی دانسته اند؛ همچنین در اشعار وی مضامین سبک خراسانی و عراقی یافت می شود که این خود باعث زیبایی و دلنشینی اشعار جامی شده است.

سفر های جامی

در دیوان جامی اشعاری دیده می شود که در این اشعار به سفرها و حوادث و زیارت ها و گشت و گذار هایی که انجام داده، پرداخته است؛ حتی گاهی به ملالت و رنجش ها و سختی ها و مشکلات پیش آمده نیز پرداخته است.
جامی سفرهای زیادی رفته که مهمترین سفرش، سفر به حجاز بود، پس از چندین سفری که در بلاد خراسان و ماوراءالنهر داشت، سفرش به حجاز را در سال ۸۵۱-۸۷۷ هجری آغاز کرد و در این سفر از مدان، کردستان، بغداد، کربلا، نجف، مدینه، مکه، دمشق، حلب و تبریز دیدن کرد؛ سرانجام پس از گشت و گذار در این مناطق به خراسان بازگشت و بسیاری از آنچه را مشاهده کرده بود را در دیوانش یادآور شد.

اعتقادات مذهبی جامی

جامی پیرو مذهب اهل سنت و حنفی مذهب بود. برخی از پژوهشگران امروزی بر این باورند که جامی در طرفداری از اهل سنت و اعتقاداتش متعصب بوده و با مذاهب اسلامی دیگر، بویژه مذهب تشیع، جندان مدارا نکرده است.
این عقیده صحیح نیست چرا که جامی در آثار خویش نه تنها با با صحابه پیامبر اکرم(ص) و شیعیان امام علی(ع) عداوت و خصومتی نداشته بلکه راه و روش ایشان را تاکید نموده است.

آثار جامی

از جمله آثار جامی میتوان مثنوی هفت اورنگ که شامل هفت کتاب است، بهارستان، شواهد النبوه، نفحات الانس، دیوان های سه گانه جامی به تقلید از امیر خسرو دهلوی در سه قسمت: فاتحه الشباب، واسطه العقد، خاتمه الحیاه، برشمرد.

آرامگاه جامی

سرانجام جامی در ۲۷ آبان ۸۷۱ / ۱۷ محرم ۸۹۸ در سن ۸۱ سالگی در شهر هرات درگذشت و آرامگاه ایشان در تخت مزار هرات قرار دارد.

مشاهیر تربت جام

شعر در وصف خداوند
ای به یادت تازه جان عاشقان
ز آب لطفت تر زبان عاشقان

از تو بر عالم فتاده سایه ای
خوبرویان را شده سرمایه ای

عاشقان افتاده آن سایه اند
مانده در سودا از آن سرمایه اند

تا ز لیلی سرّ حُسنش سر نزد
عشق او آتش به مجنون در نزد

تا لب شیرین نکردی چون شکر
آن دو عاشق را نشد خونین، جگر

تا نشد عذرا ز تو سیمین عذار
دیده وامق نشد سیماب بار

تا به کی در پرده باشی عشوه ساز
عالمی با نقش پرده عشقباز؟

وقت شد کین پرده بگشایی ز پیش
خالی از پرده نمایی روی خویش

در تماشای خودم بی خود کنی
فارغ از تمییز نیک و بد کنی

عاشقی باشم به تو افروخته
دیده را از دیگران بردوخته

گرچه باشم ناظر از هر منظری
جز تو در عالم نبینم دیگری

در حریم تو دویی را بار نیست
گفت و گوی اندک و بسیار نیست

از دویی خواهم که یکتای ام کنی
در مقامات یکی، جای ام کنی

تا چو آن ساده رمیده از دویی
این منم گویم خدایا! یا توئی؟

گر منم این علم و قدرت از کجاست؟
ورتویی این عجز و سستی از که خاست؟

نویسنده: فاطمه آبنوس

 

 

مقاله های خانوم فاطمه آبنوس را در این لینک دنبال کنید.

ما را دنبال کنید

تبلیغات

لینک تلگرام

لینک اینستا