تربت جامدوتارصنایع دستی تربت جامفرت بافیگلیم بافیمقالهنرگس غیبی لاین

چرا فرت بافی در تربت جام مهم است؟

فرت بافی در تربت جام
یکی از مهم ترین هنر های دستی در شهرستان تربت جام که پیشینه ای غنی و طولانی دارد ، هنر پارچه بافی است . این هنر نقش مهمی را در باب خود کفایی و اشتغال زایی در سطح این شهرستان ایفا می کند .
پارچه بافی در اصطلاحی محلی ” فرت بافی یا تن بافی ” خوانده می شود و بخشی از جهیزیه عروس های این شهرستان را به خود اختصاص می دهد .

فرت به چه معنا می باشد؟

فرت یعنی پارچه ای که بافتی صاف دارد و از نخ پنبه پر تاب یا ابریشم با نقش های چهار خانه _ جو دانه _ پیچازی و … در آن استفاده می شود و همچنین فرت بافی نوعی نساجی سنتی به منظور بافت پارچه های محلی زیبا و رنگا رنگ می باشد .
گاهی نقش های استفاده شده نشان از طبیعت و فضای اطراف هنرمند می باشد که به دور از هر نوع پیچیدگی بر روی پارچه ای خلق می شود .

از فرت به عنوان دستمال های اشپز خانه ، دستمال های جیبی ، حوله دست و صورت ، خشک کن حمام ، جانماز ، سجاده ، برای تهیه لباس های تابستانی مردانه و یا زنانه ، شال ، چادر شب ، دستار (مندیل _ کلاه و عمامه) ، بافت گلیم و قالی های تربتی با نقش های محلی استفاده می شود .

چرا فرت بافی در تربت جام مهم است؟

در گذشته صنعت فرت بافی از حرفه ها و مشاغل اصلی مرد ها و زن ها در کارگاه های موجود در مناطق روستایی بود اما با گذشت زمان به علت شرایط نا مساعد بازار این هنر توسط بانوان هنرمند در منزل های شخصی دنبال می شود .
یکی از دلایل مهمی که باعث ایجاد این نوع هنر می شد برودت هوا در زمستان و سبک بودن آن برای کار کشاورز ها بود .
ماده اولیه مورد نیاز جهت فرت بافی ، پنبه است و همان طور که می دانیم استان های یزد و خراسان به دلیل شرایط آب و هوایی مناسب جهت کاشت دیم پنبه ، زادگاه این هنر به حساب می آیند .

در مراسم های عروسی رسم بر آن است که هر تازه عروسی یک سرویس فرت را در جهیزیه خود داشته باشد که اصولا این سرویس فرت توسط خود عروس یا مادر او تهیه می شده است .
یکی از اصلی ترین مراکز تولید محصولات بافت فرت روستای بزد از توابع شهرستان تربت جام است . سابقه هنر فرت بافی در روستای بزد به 150 سال پیش بازگشت می کند اما متاسفانه امروزه به علت سختی فرایند کار _ هزینه های بالا جهت تهیه مواد اولیه و درآمد کم این هنر به دست فراموشی سپرده می شود .

چرا فرت بافی در تربت جام مهم است؟

امروزه دستگاه بافت فرت _ چرخ ریسندگی و ماکو را می توان فقط در منازل و خانه هایی که زنان قدیمی و سال خورده روستا که به این هنر علاقه مند هستند و آن را یادگاری از سوی مادر های خویش می دانند ، پیدا کرد .
در سال 1389 در روستای بزد زنی تصمیم به تاسیس یک کارگاه جهت جلوگیری از فراموش شدن این هنر گرفت و از زنان علاقه مند به این هنر دعوت به همکاری کرد و کارگاه نقشینه بافی تربت جام را افتتاح کرد .
دستگاه بافت فرت به صورت چهار وردی می باشد اما به دلیل تراکم و تعداد کثیر تار ها _ ورد ها ، دو به دو به یکدیگر بسته می شوند و دارای شانه مخصوصی (معمولا نئی) می باشد .

این دسته بافت مانند هنر جاجیم به صورت دو رو عرضه می شود ؛ عرض این دسته بافته ها به 50 الی 70 سانتی متر می رسد و طول آن نیز 70 متر می باشد . نخ مصرفی آن ، نخ پنبه ای 16 دولا و گاهی برای پود از نخ های ابریشم مصنوعی نیز بهره گیری می شود .
غلام رسول حسینی رئیس اداره میراث فرهنگی _ گردشگری و صنایع دستی شهرستان تربت جام در رابطه با اهمیت زیاد

این هنرمند گفت :

فرت بافی از دیر باز به دست زنان هنرمند تربت جام و به ویژه در روستای بزد انجام می شده است و هم اکنون حداقل 500 کارگاه فرت بافی در این روستا در حال فعالیت می باشد . او هم چنین اظهار داشت که زن های روستا های رونج _ رحمت آباد _ قلعه شیر _ شهر های احمد آباد و نیل شهر در عرصه ی فرت بافی به فعالیت مشغول می باشند و در داخل شهر نیز تعداد بسیار زیادی کارگاه مستقل فرت بافی وجود دارد که هم اکنون فعال می باشد . وی هم چنین با اشاره به دیگر صنایع دستی زن های هنرمند تربت جام ادامه داد :

صنعت قالی بافی ، طرح چشمه گلی از قدیم الیام در این روستا رونق چشم گیری داشته و بافت قالیچه و پشتی اصیل بومی این روستا از شهرت خاصی در عرصه جهانی برخوردار است و اکنون نیز این هنر همچنان پابرجا و فعال است .

چرا فرت بافی در تربت جام مهم است؟

وی تصریح کرد : از جمله روستا هایی که گلیم و گلیم فرش در آن بافته می شود می توان به موسی آباد _ المجوق _ تیمنک علیا و … و هم چنین شهر نیل شهر اشاره کرد که بافته های گلیم و گلیم فرش روستای موسی آباد _ المجوق و تیمنک را می توان صادر کرد و غلام رسول رحیمی خاطر نشان کرد : از دیگر رشته های صنایع دستی فعال در شهرستان تربت جام می توان به آهنگری ، مسگری ، حصیر بافی ، سوزن دوزی ، گل دوزی ، قلم زنی ، زیو آلات ، سنگ تراشی ، نقاشی روی سفال ، ساخت دوتار ، ساخت دهل و سورنا و … اشاره کرد .

وی ابراز کرد :

در این شهرستان چندین کارگاه ساخت دوتار ، سورنا و دهل وجود دارد که با توجه به این که شهرستان تربت جام از مناطق مهد موسیقی مقامی در ایران زمین به شمار می آید ، این هنر به شکل سنتی انجام می شود . وی خاطر نشان کرد : هم اکنون کارگاه های فرت بافی ، ساخت دوتار ، ساخت دهل ، تراش سنگ های قیمتی ، نقاشی روی سفال ، سوزن دوزی و گل دوزی و … به صورت دائمی در محل بنای تاریخی رباط جام فعال می باشد و اما در ادامه به وظیفه های سازمان میراث فرهنگی جهت توسعه و رشد کمی و کیفی صنایع دستی کشور می پردازیم :

1: صادر کردن جواز اصالت برای آثار صنایع دستی و هنر های سنتی
2: درجه بندی و صادر کردن گواهی برای تعیین کیفیت کارگاه های موجود و فروشگاه های صنایع دستی و هنر های سنتی .
3: صادر کردن مجوز برای فروشگاه های انحصاری _ صنایع دستی .

نویسنده: نرگس غیبی لاین

مقاله های خانوم نرگس غیبی لاین را در این لینک دنبال کنید.

ما را دنبال کنید

تبلیغات

لینک تلگرام

لینک اینستا

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا