تربت جامفاطمه آبنوسفرهنگ تربت جاممقاله

تربت جام در موقعیت جغرافیایی خاص

موقعیت جغرافیایی

تربت جام نام یکی از بخش های هفت گانه شهر مشهد مقدس است . مساحت شهرستان تربت جام 8184 کیلومتر مربع است که در شرق خراسان قرار دارد. این شهرستان از سمت شمال به مشهد و از مشرق به رودخانه هریر رود و ادامه آن در جنوب مرز افغانستان و شهرستان تایباد و از مغرب به شهرستان تربت حیدریه و فریمان منتهی می شود و تقریبا مرز میان ایران و افغانستان است . باتوجه به آخرین تقسیماتی که در این شهرستان انجام شده ، این شهرستان دارای پنج بخش می باشد که به ذکر آن ها می پردازیم :
بخش پایین جام ، مرکزی ، صالح آباد ، نصر آباد ، بوژگان

موقعیت جغرافیایی بخش پایین جام :

این بخش در سال 1382 تاسیس شده و مساحتی بالغ بر 1010 کیلومتر مربع دارد و بخش پایین جام به مرکزیت سمیع آباد می باشد . این بخش در قسمت شرقی شهرستان تربت جام واقع شده است. بخش پایین جام از قسمت جنوب به جامرود و از شرق به هریر رود و از قسمت غربی به تربت جام پیوند خورده است . قسمت شمال شرقی این بخش کوهستانی بوده و بقیه اراضی آن بصورت جلگه ای است و یکی از نکات قابل توجه در بخش پایین جام این است که این بخش دارای 35 کیلومتر مرز مشترک با کشور دوست و همسایه یعنی افغانستان می باشد . بخش پایین جام شامل 25 روستا است که تقریبا بالای 20 نفر خانوار جمعیت دارد . دو دهستان بخش پایین جام شامل دهستان زام با مرکزیت سمیع آباد و با مساحت 268 کیلو متر مربع ؛ دهستان گلبانو به مرکزیت علی آباد و با مساحت 741 کیلومتر مربع ، هستند . جمعیت این بخش تقریبا 18500 نفر می باشد که عمده فعالیت مردم آن کشاورزی و دامداری است .

بخش مرکزی :

این بخش در سال 1329 هجری شمسی تاسیس شده که مساحتی بالغ بر 2557 کیلو متر مربع دارد . به لحاظ جغرافیایی می توان گفت مرکز این بخش شهر تربت جام است و سه دهستان در این بخش قرار دارد که عبارتند از : جامرود ، میان جام ، موسی آباد . بخش مرکزی از قسمت غرب به بخش نصر آباد تربت جام و بخش باخرز از شهرستان تایباد ـ از شرق به بخش پایین جام و از قسمت شمال به دهستان قلعه حمام و دهستان باغ کشمیر بخش صالح آباد تربت جام و از جنوب به بخش بوژگان می رسد . در حال حاضر بخش مرکزی دارای سه دهستان به نام های دهستان موسی آباد به مرکزیت موسی آباد ، دهستان جامرود به مرکزیت چشمه گل ، دهستان میان جام به مرکزیت اسماعیل آباد گرجی می باشد .

موقعیت جغرافیایی بخش صالح آباد :

بخش زور آباد به مرکزیت صالح آباد در سال 1316 و در حوزه شهر مشهد ایجاد گردید و در سال 1336 هنگامی که شهرستان تربت جام تاسیس شد ، این بخش با تربت جام پیوند خورد و نامش نیز به بخش صالح آباد و در برخی از منابع جنت آباد تغییر پیدا کرد . در حال حاضر بخش صالح آباد شهرستان تربت جام بر اساس مصوبه هیئت دولت در روز 15 مهر ماه 1397 به یک شهرستان مستقل ارتقا یافت . بخش صالح آباد سابق چهار دهستان داشت که در حال حاضر با تغییر و ارتقای آن به یک شهرستان مستقل ، سه دهستان در بخش مرکزی باقی ماندند و دهستان جنت آباد به دو بخش و سپس به بخش تابعه شهرستان صالح آباد تبدیل شد ؛ در نتیجه دهستان جنت آباد و دهستان استای به مرکزیت روستای کاریز کهندل جزء دهستان های بخش تازه تاسیس شده ، هستند و شهرستان صالح آباد اکنون دارای 5 دهستان می باشد .

بخش نصر آباد :

این بخش بر اساس مصوبه دولت سازندگی در سال 1375 بخشداری آن تاسیس شد و بر اساس مصوبه هیئت دولت در تاریخ 12 / 3 / 78 شهر نصر آباد تاسیس شد ، مساحت این بخش 1129 میلو متر مربع است . به لحاظ موقعیت جغرافیایی این بخش در عرض جغرافیایی 35 درجه 25 دقیقه ، طول جغرافیایی 60 درجه 19 دقیقه قرار دارد ، ارتفاع این بخش از سطح دریا 1090 متر است و آب و هوای این منطقه معتدل و نیمه خشک می باشد . این بخش دارای دو دهستان بالجام و کاریزان می باشد و 30 روستای آن جمعیتی بالای 20 خانوار دارد و 9 روستای دیگر آن جمعیتی زیر 20 خانوار دارد .

موقعیت جغرافیایی بخش بوژگان :

این بخش در سال 1382 تاسیس شده و مساحت آن 647 کیلومتر مربع می باشد . به لحاظ جغرافیایی در قسمت جنوب شرقی تربت جام واقع شده است و از جنوب و غرب به بخش مرکزی شهرستان تایباد و از شرق به کشور افغانستان و از شمال به بخش پایین جام و مرکزی تربت جام منتهی می گردد . این بخش نام خود را از شهر قدیمی بوژگان یا بوزجان زادگاه منجم و ریاضی دان مشهور قرن چهارم هجری یعنی ابوالوفای بوزجانی گرفته است و همچنین آرامگاه شیخ ابوذر بوزجانی نیز در این منطقه بوده است . مرکز بخش بوژگان ، نیل شهر است و فاصله مرکز این بخش تا شهر تربت جام به طول 24 کیلومتر و تا مرکز استان 188 کیلومتر می باشد و همچنین دارای 30 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان می باشد . این بخش دو دهستان بنام هریرود و دشت جام دارد و دارای 14 روستا با جمعیتی بالغ بر تقریبا 19000 نفر می باشد که عمده فعالیت مردم کشاورزی و دامداری است .
مرکز شهرستان ، شهر تربت جام است و همچنین این شهرستان ده دهستان و 447 آبادی دارای سکنه دارد . ارتفاع این منطقه از سطح دریای آزاد به 928 متر می رسد و در مسیر جاده آسفالته مشهد ـ فریمان‌ ـ تایباد در فاصله 161 کیلومتری جنوب شرقی شهر مشهد قرار دارد .
آب و هوای بخش شمالی شهرستان تربت جام کوهستانی است و رشته کوه های شاه نشین بر آن سایه افکنده اند ، ارتفاع این کوه ها تقریبا 2080 متر و عرض آن 48 کیلومتر است که قسمت هایی از شمال غربی و جنوب شرقی را میان تربت جام و جنت آباد پوشانده است و جزء پر آب ترین منطقه کوهستانی تربت جام به شمار می رود ، همچنین دارای جنگل های طبیعی پسته است و سبب ایجاد چشم انداز طبیعی بسیار زیبایی شده است ؛ در قسمت جنوبی هم کوه های بزد و باخرز قرار دارد .
از آنجایی که به لحاظ جغرافیایی فاصله شهرستان تربت جام تا شهر مشهد خیلی زیاد نیست و همچنین وسایل نقلیه برای رفتن به شهر مشهد زیاد است اهالی این شهرستان همواره با اهداف و غرایض مختلف همچون سفر ، دید و بازدید ، زیارت ، درمان بیماری ، کسب و کار و … به شهر مشهد می روند و گویا همین فاصله کم باعث شده تا مردم به بسیاری از مقاصد خود دست یابند و این را می توان جزء مزیت های این شهرستان به شمار آورد .

نویسنده: فاطمه آبنوس

مقاله های خانوم فاطمه آبنوس را در این لینک دنبال کنید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد شهرستان زیبای تربت جام ما را در تلگرام و اینستا هم دنبال کنید

تبلیغات

لینک تلگرام

لینک اینستا

مشاهده بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا