عجیب ترین مکان تفریحی تربت جام که باید به آن جا بروید

مقدمه مکان های تفریحی و تاریخی به علت معماری خاص، جذاب و کم نظیر خود توجه گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب می کنند. فرهنگ ایران و تاریخ آن با معماری درآمیخته و شاهکارهای بی نظیری را خلق کرده است. به گونه ای که در طی قرن های متمادی هنر کاشی کاری […]

مقدمه

مکان های تفریحی و تاریخی به علت معماری خاص، جذاب و کم نظیر خود توجه گردشگران داخلی و خارجی زیادی را به خود جلب می کنند. فرهنگ ایران و تاریخ آن با معماری درآمیخته و شاهکارهای بی نظیری را خلق کرده است. به گونه ای که در طی قرن های متمادی هنر کاشی کاری و معماری ایران بر کسی پوشیده نیست. مکان های دیدنی تاریخی و گردشگری در شهر تربت جام نیز از این قاعده مستثنی نیست. و همه ساله گردشگران زیادی از این مکان ها دیدن می کنند.

شهرستان تربت جام:

 این شهرستان در شمال شرق و در ۱۶۵ کیلومتری مشهد قرار دارد.  از شمال با سرخس از جنوب با شهرستان تایباد از غرب با فریمان و مشهد و از شرق با افغانستان و ترکمنستان همسایه است. از دیر باز از لحاظ فرهنگی ، تاریخی، تجاری و اجتماعی از جایگاه ویژه ای برخوردار است.  دارای فرهنگ و تاریخ غنی و 

یکی از کهن ترین شهرها در استان خراسان رضوی است و به معنای شهر آرام می باشد. دارای آب و هوای  نیمه صحرایی که در تابستان گرم و خشک و در زمستان سرد و دو بخش دشتی و کوهستانی است. اقتصاد این شهرستان بر پایه کشاورزی و دامداری است که آب مورد نیاز خود را از رودخانه ها تهیه می کنند. همچنین دارای معادن 

مختلفی چون سنگ نمک، طلا، زغال سنگ و… می باشد. البته بخش صنعتی آن بیشتر مربوط به صنایع دستی است که مهمترین آن قالی بافی با نقش های متفاوت است. شهرستان تربت جام دارای فرهنگ، ، آداب و رسوم، نوع پوشش، مکان های تفریحی  لهجه و مراسم های خاص خود است. اقوام مختلفی از جمله ترکمن ها، عرب ها، بلوچ ها و کاسب ها در این شهرستان سکونت دارند. 

موسیقی شهرستان:

موسیقی آن سابقه دیرینه داشته و ساز محلی تربت جام (دوتار) یکی از اصیل ترین  سازهای تربت جام است و افراد ماهر و چیره دستی آن را می نوازند. از شاخه های موسیقی این شهرستان مناجات ، صلوات خوانی، موسیقی سفر، فضیلت خوانی، منظومه خوانی، نت و منقبت و … را می توان نام برد. بهترین مقام های آن مقام الله، جمشیدی، نوایی و … است. از دوتار نوازان و خوانندگان معروف تربت جام می توان غلامحسین 

غفاری، نورمحمد درپور، غلامعلی پورعطایی، ذوالفقار عسکریان، اسفندیار تخمکار و… را نام برد. دوبیتی خوانی نیز در کنار سایر شاخه ها در موسیقی تربت جام رواج دارد که این دوبیتی ها عاشقانه، عارفانه، حکمی و… است.  نسل جدید نیز فرهنگ موسیقی تربت جام را مانند پیشکسوتان رواج داده اند از جمله این افراد پیمان غمخوار احمدی، غفور محمد زاده، عزیز تنها و چند تن دیگر می باشند.

رقص محلی:

 رقص محلی تربت جام  هتن ، هپل و چوب بازی و آفر است. 

هتن:

 برای این نوع رقص افراد به صورت دایره ای می ایستند در هنگام چرخیدن پاهای خود را به زمین می زنند و با سرعت دادن به رقص خود دست هایشان را نیز به زمین می زنند و دایره کوچک می شود. 

هپل بازی:

 در این رقص یک نفر وسط دایره می ایستد و حرکاتی را انجام می دهد و بقیه این حرکات را تکرار می کنند.

غذاهای محلی تربت جام: 

شهرستان تربت جام علاوه بر لباس، موسیقی و بازی دارای غذاهای محلی نیز می باشد. از غذاهای معروف این شهرستان انواع آش، پلو، نان ها، اشکنه و… هستند. 

نان ها:

 نان لواش ساده، نان قلفتی، نان تافتون، فطیر روغنی، معمولی و…

اشکنه ها:

 بلغور شیر، کشک زرد، کشک سفید، تخم مرغ، اشکنه قورمه و…

انواع آش:

 آش کشک، آش اماج، آش بلغور، آش لخشک، آش زیربار و…

پلوها:

 قورمه سبزی، استانبولی، رشته پلو با گوشت، قیمه و…

چوب بازی:

 در این مدل رقص دو نفر با در دست داشتن دو چوب دایره وار می چرخند و چوب های خود را به هم می زنند. این رقص مانند شمشیر بازی ایران قدیم است.

آفر:

 مشتق شده آفریدن است و به دو صورت به اجرا در می آید، یکی برای مراسم کاشت و دیگری برای قالی بافی است.

انواع لباس محلی تربت جام:

 لباس محلی شهرستان از انواع مختلفی تشکیل شده است.

پیراهن و شلوار سفید:

 در زمان های قدیم دو نوع پوشش یکی برای خان ها و دیگری برای کشاورزان وجود داشته است.

دستمال ابریشمی:

 قبل ان را به عنوان دستمال به کمر می بستند. اما اکنون بخشی از لباس محلی شناخته می شود.

پی تابه:

 جنس آن از پشم است که  برای گرم کردن پاها در فصل زمستان استفاده می شود.

چارق:

 دارای دو نوع روّی برای پیاده روی و اوّی برای کشاورزی است.

جلیقه:

آن را بر روی لباس سفید می پوشیدند.

لهجه مردم تربت جام:

 زبان موجب تکامل انسان می شود و حکم حیات را برای آدمی دارد هر قوم و ملتی زبان خاص خود را داشته که دارای لهجه ها و گویش های زیادی است که هر کدام از آنها پیام خاصی را انتقال می دهند. شهرستان تربت جام نیز دارای زبان فارسی و لهجه های گوناگون می باشد. اعتقاد بر این است که لهجه تربت جام دارای اصالت قوی است. امروزه لهجه های تربت جام مانند گذشته در میان مردم رایج نیست.

انواع مراسم های تربت جام:

 مراسم های بومی شهرستان تربت جام شامل: مراسم مذهبی ، عروسی و… است . مردم تربت جام از لحاظ مذهبی دو دسته تسنن و تشیع هستند که هر کدام مراسم های خاص خودشان را دارند.

مکان های تفریحی و دیدنی شهرستان تربت جام

استان خراسان رضوی بواسطه فرهنگ پر بار و کهن خود به یکی از استان های پر رفت آمد مبدل شده است. هر یک از شهرستان های آن دارای تمدن، تاریخ و مکان های گردشگری ویژه هستند. تربت جام یکی از این شهرستان است که  دارای مکان های تفریحی و تاریخی زیادی می باشد از جمله این مکان ها ی تفریحی و تاریخی می توان موارد زیر را نام برد:

مکان تفریحی آرامگاه شیخ احمد جام:

 در شمال غربی و در کنار مقبره و مسجد خواجه عزیزالله قرار دارد. این آرامگاه از بخش های مختلفی چون مسجد کرمانی، گنبد سفید، ایوان، گنبد فیروزشاهی و… تشکیل شده است. 

مسجد نور:

 در سه کیلومتری جنوب روستای بزد قرار دارد. دارای دیوارهای سنگی و گلی است. در ضلع جنوبی مسجد چشمه ای قرار گرفته که آب آن وارد حوض سرپوشیده ای که در آنجاست می شود.

رباط سمنگان:

 کاروانسرای سرپوشیده ای که در قسمت جنوبی آن فضای بازی به نام بارانداز وجود دارد. دارای اتاق هایی است که نشان می دهد متعلق به دوران تیموریان یا صفویان می باشد. این کاروانسرا به یک مکان تفریحی زیبا تبدیل شده است.

مکان تفریحی رباط جام:

 بنایی چهار ایوانی که در سمت جنوب خیابان کوثری شهر تربت جام قرار دارد. زیبا ترین عنصر معماری آن محراب گچ بری از هنرهای قرن ۸ هجری است. این بنا جزو آثار دوران تیموریان است. یکی از مکان های تفریحی و تاریخی به حساب می آید.

مسجد زیر زمینی:

 آخرین بنا در مجموعه مزار شیخ احمد جام است. این مسجد دارای دو قسمت زمستانی و تابستانی بوده که مسجد زیر زمینی زمستانی در پایین ترین سطح معابر قرار دارد.

مسجد جامع نو:

در قسمت غربی مزار قرار دارد. در بخش پشت دیوار گنبد خانه یک کتیبه که با قلم سفید نام معمار و تاریخ روی آن نگاشته شده وجود دارد.

سنگ قبر صدوقی:

 این سنگ قبر در شمال غربی مرقد شیخ الاسلام قرار دارد. جنس آن از سنگ خارا و بر روی آن تزئیناتی مانند نقوش گیاهی و مقرنس های ظریف و عباراتی به خط نسخ روی آن نوشته شده است.

گنبد فیروز شاهی:

 در ضلع غربی شیخ جام قرار دارد. چهار ایوانی بوده و بر بالای آن گنبدی به رنگ فیروزه قرار دارد و معروف به گنبد سبز است.

 بنای آب انبار:

 نزدیک آرامگاه شیخ احمد جامی است. وجود کتیبه های داخل آن بیانگر این است که متعلق به دوران صفوی می باشد. ایوان های اطراف آن محلی برای  استراحت مسافران و گردشگران است.

مسجد عقیق:

 جزء مساجد قدیمی خراسان است و به شکل گنبد دار برگرفته از سبک شبستانی ساخته شده است. ۵ رواق دارد که هر کدام نسبت به دیگری عریض تر هستند. معماری، گچ بری ها و نقش ها ی رو آن به قرن ۸ هجری باز می گردد. ارتفاع آن ۳۰ و در ابعاد ۵۰ در ۱۹ متر است.

مدرسه امیر شاه ملک:

 این بنا متعلق به دوران تیموریان است که اکنون چیزی از آن باقی نمانده است و در آن جا مدرسه ای برای تحصیل طلاب علوم دینی وجود دارد.

آرامگاه شاه قاسم انوار:

 این مکان با خشت، گل و آجر ساخته شده است و متعلق به سده هشتم و نهم هجری می باشد. 

 مسجد کرمانی:

 مسجد کرمانی در بخش چپ ایوان قرار دارد و نام آن منتسب به سازنده آن است. این مسجد دارای شاه نشین و سه اتاقک در بخش های شرقی و غربی است. محراب گچ بری آن از عناصر زیبای قرن هشتم و نهم هجری می باشد. شاه نشین های جنوبی و شمالی نیم گنبدی و دارای طاق و قوس هایی می باشد. 

گنبد خانه:

 این بنا را سلطان سنجر سلجوقی بنا نهاده که غیاث الدین محمد ابوبکر کرت آن را گسترش داد. معماری آن مشابه طرح مقبره سلطان در مرو است.

 آرامگاه خواجه عزیزالله:

 در فاصله ۱ کیلومتری از آرامگاه شیخ احمد جام قرار دارد. شکل آن مستطیل مانند و دارای ایوان با طاق های مختلف وجود دارد در چهار گوشه بنا شاه نشین ها و در زاویه های آن اتاق هایی قرار دارد. هیچ نوع تزیینی در این بنا دیده نمی شود.

آرامگاه خواجه حسام:

 دارای چهار طاق بزرگ است که از آجر ساخته شده است در شمال شرق صالح آباد و رشته کوه هریر رود واقع شده است.

گنبد سفید:

 این بنا در قسمت شمالی مسجد کرمانی و مجموعه تاریخی شیخ تربت جام قرار دارد. این گنبد دارای دو شاه نشین شمالی و جنوبی می باشد که هر یک از آن ها مقرنس کاری شده است همچنین کتیبه هایی با رنگ قهوه ای که روی آن ها با خط کوفی حک شده در این بنا مشاهده می شود. و این یک مکان تفریحی و تاریخی برای گردشگران می باشد.

روستاها و مکان های تفریحی تربت جام

روستای باغ کشمیر:

 در ۵۵ کیلومتری شمال تربت واقع شده است. یکی از ذخیره گاه های پسته به حساب می آید و از تپه های ماهورهای زیبا تشکیل شده است. انواع حیوانات مثل قوچ ، گرگ، میش و پرندگانی  چون سبزقبا، قمری ، عقاب و… در این منطقه وجود دارند. این منطقه یک مکان تفریحی بی نظیر و زیبا است.

محمود آباد سفلی:

 در دهستان میان جام قرار دارد و جزء روستاهای مهم قدیمی این بخش است در گذشته نام این روستا زرتشتک بوده که زرتشتیان در این جا سکونت داشته اند. محله های قدیمی آن ارگ، موری ها و بخش مرکزی روستا می باشد. برج و بارو ها و دو دروازه روستا متعلق به دوران صفوی بوده و از جمله مکان های تفریحی تربت جام محسوب می شود.

روستای بزد:

 در ۲۰ کیلومتری جنوب غربی تربت جام قرار دارد. ارتفاعات کوه های دوشاخ و بزد از مناظر زیبا و دیدنی این روستا است. بناهای تاریخی آن تپه تاریخی، مسجد نور و مجموعه فرهنگی میرغیاث الدین می باشد. آب و هوای این منطقه در تابستان معتدل و در زمستان سرد است. جاذبه های دیدنی آن چشمه غولو، جنگل های ارس و قله می باشد. به دلیل همین  ویژگی ها به یک مکان تفریحی فوق العاده تبدیل شده است. 

پلنگ آبه:

 یک ناحیه کوهستانی و مکان تفریحی در ۲۰ کیلومتری جنوب تربت جام می باشد. چشمه های زیبای آن خاصیت درمانی و دارویی دارد. دامنه های آن در فصل بهار سرسبز و زیبا است  و چشم هر بیننده ای به آن خیره می شود.

روستای سمرغاوه:

 یک مکان تفریحی و منطقه ییلاقی در ۲۵ کیلومتری غرب تربت جام روستای ابدال آباد است. این روستا دارای آبشارهای کوچک و دامنه سرسبز می باشد. 

خوش آخوند:

  این مکان تفریحی در فاصله ۶۸ کیلومتری تربت جام واقع شده است. این روستا گیاهان دارویی، کوهستان های سرسبز داشته و زیستگاه حیوانات و پرندگانی چون گرگ، بز کوهی، کل، کبک و تیهو می باشد. 

روستای ابدال آباد:

 یکی از روستاهای کوهستانی در شمال غرب تربت جام است. جزء تفرجگاه های اصلی منطقه و معروف به بهشت سبز می باشد. مهم ترین قابلیت های این روستا آداب و رسوم، غذا، گردشگری، طبیعت بی نظیر و… هستند. ویژگی های آن باغ های میوه گیلاس، آلبالو، آلو ، آبشارها، رودخانه های پر آب و چشمه های زیبا می باشد. جزء بهترین‌ مکان های تفریحی تربت جام محسوب می شود.

مکان تفریحی روستای رونج:

 این روستا جزء زیباترین روستاهای تربت جام محسوب می شود. آبشار رونج، باغ های سرسبز آن، آب و هوای کوهستانی، و طبیعت بکر و زیبای آن جزء مناطق دیدنی و جذاب این روستا می باشد.  روستای رونج به دلیل قرار گرفتن در یک منطقه کوهستانی آب و هوای دلپذیری در فصل بهار و تابستان دارد. آبشار رونج که یکی از مکان های تفریحی شهرستان تربت جام می باشد در ۲۳ کیلومتری جاده تربت جام به مشهد قرار دارد.

شهر تاریخی بوزجان:

 در ۱۸ کیلومتری مشرق تربت جام قرار دارد  و در گذشته به نام های مختلفی چون بوژگان و پو چکان نامیده می شده است. مقبره شیخ ابوذر بوزجانی ، ارگ‌ بوزجانی و شهر بوزجان در قسمت شمال شرقی آن به شکل تپه ای بزرگ قرار گرفته است. اکنون جزء تپه های کوچک چیزی از آن باقی نمانده است. 

مکان تفریحی آبشار بردو:

 در غرب روستای شوراب علیا از بخش های تربت جام قرار دارد. دارای ارتفاع ۳۰ متر که وجود صخره های خزدار زیبایی خاصی به آن بخشیده است. روستای شوراب علیا نیز یکی از بخش های نصر آباد، دهستان کاریز می باشد. از دیدنی ترین مکان های تفریحی شهرستان می باشد.

غار شیخ جام: 

یک نوع غار چاهی که طول آن ۵۶ متر و در ۱۳ کیلومتری روستای بزد قرار دارد. این غار محل خلوت عارف مشهور احمد جامی بوده به همین دلیل به این نام خوانده شده است.

دربند:

 جزء دروازه های دوره ایلخانی است و به دلیل مقاومت و استحکام بالا توجه زیادی را به خود جلب کرده است. این دروازه را نادر شاه افشار مرمت و بازسازی کرد.

اقامتگاه آفر:

 اقامتگاه بوم گردی آفر در شهرستان تربت جام- روستای زیبای بزد قرار دارد. معماری این اقامتگاه سنتی و کاهگلی است. شامل دو اتاق شاه نشین چهار نفره، یک اتاق دو نفره، دو اتاق چهار نفره معمولی و یک اتاق چهل متری می باشد در این بوم گردی رقص محلی و موسیقی زنده با هزینه مسافر ارائه می شود. امکانات و خدمات این اقامتگاه شامل پارکینگ غیر مسقف، لیدر محلی، فروشگاه صنایع دستی، 

خانه بازی کودک و سیستم گرما و سرما، می باشد. از انواع غذاهای محلی مثل اشکنه قورمه، بلغور شیر، رشته پلو، دمی گوجه برای ناهار و کباب شامی، خوراک لوبیا، عدسی برای شام و از انواع نوشیدنی ها، دمنوش های گیاهی و صبحانه های سرد و گرم از گردشگران و مسافران  پذیرایی می کند. این اقامتگاه یک مکان تفریحی جذاب در تربت جام است گردشگران زیادی به آنجا می روند.

قلعه های شهرستان تربت جام

قلعه گبری:

 در جنوب پل خاتون قراردارد و بر بالای کوه می باشد. یکی از دژهای زمان اسماعیلیه بوده ک صرفا جهت بر طرف کردن نیازهای روزمره مردم  کاربرد داشته است. 

قلعه گوش لاغر:

 این قلعه روی یک تپه واقع شده است. محوطه آن مستطیل شکل و دارای یک برج خراب و سفال های لعابدار منقوش که نشان می دهد متعلق به سده های سوم و چهارم هجری قمری است. 

قلعه زورآباد:

 در نزدیکی صالح آباد واقع شده و ساخت آن از خشت و گل می باشد. در هر قسمت قلعه برج های دو یا سه طبقه وجود دارد.

مکان تفریحی (تپه ها)شهرستان تربت جام

تپه شور قلعه:

 در جنوب غرب پل خاتون قرار دارد. این تپه محل سکونت مردم باستان بوده است.

تپه صدرآباد:

 در جنوب کشف رود و غرب پل خاتون واقع شده است. سفال های موجود در این تپه دارای نقش برجسته و استوانه ای هستند و تزئینات روی ظروف نقره نشان دهنده دوران ساسانی است. 

تپه جهانگیرآباد:

 در نزدیکی پل خاتون و گرماب قرار دارد. سفال های مشاهده شده در این تپه مربوط به سده های نخستین اسلام می باشد.

تپه قشه توت:

 این تپه بین صالح آباد و تربت جام قرار دارد. سفال های موجود در آن از لحاظ تفاوت در نقش و فرم به دو بخش پیش از تاریخ و تاریخی تقسیم می شود. 

تپه طلایی:

 در ۳ کیلومتری گوش لاغر و روستای شورستان واقع شده است. سفال های این تپه دارای نقش های قالبی و مهری است که به سده های سوم تا هفتم هجری قمری بر می گردد.

مکان تفریحی خراسان رضوی

از شهرهای مهم استان خراسان رضوی میتوان  نیشابور، سبزوار، تربت حیدریه، فریمان، سرخس، تربت جام، کاشمر، قوچان و کلات را نام برد. هر یک از این شهرها آداب و رسوم، فرهنگ ، گویش، لباس ، موسیقی و بناهای تاریخی مخصوص به خود را دارند. مکان های دیدنی و تاریخی هر کدام به شرح زیر می باشند:

مکان تفریحی نیشابور:

 این شهرستان در ۱۲۰ کیلومتری مشهد واقع شده است. جاهای دیدنی شهرستان شامل: طبیعت بوژان، خرو، درود، قدمگاه، چشمه علی، کوه های بینالود هستند. مکان های تاریخی آن نیز آرامگاه حکیم عمر خیام، کمال الملک، یغمای نیشابور، امامزاده غریب، بنای گنبد کلیدر، برج آسیاب، بازار سر پوشیده و دیگر مکان ها می باشد.

مکان تفریحی تربت حیدریه:

 در ۱۴۰ کیلومتری جنوب مشهد قرار دارد. این شهرستان را قطب زعفران و پایتخت ابریشم می نامند. جاذبه های شهرستان شامل کاروانسرای طبسی، خانه امینی، باغ ملی، آبشار رود معجن، قله ملکوه، رودخانه حصار، حمام حاجی رئیس و… است. 

مکان تفریحی تایباد:

 این شهرستان توسط گمرک دوغارون به افغانستان متصل می شود. فاصله آن تا مشهد ۲۲۰ کیلومتر است. جاذبه های دیدنی آن روستای کردیان، روستای کرات، قلعه آبقه، موزه مردم شناسی، محوطه تاریخی آسیاباد و… می باشد. 

 جاهای تفریحی سبزوار:

 واقع در ۲۲۰ کیلومتری مشهد است. مکان های دیدنی شهرستان آرامگاه شاهزاده شعیب، آرامگاه خضر، ارگ‌ سبزواری، کاروانسرای پامنار، موزه سیمای طبیعت و دیگر مکان ها می باشد. 

مکان تفریحی سرخس:

 نزدیک مرز ترکمنستان و شمال شرق خراسان رضوی واقع است. جاذبه های دیدنی آن رودخانه تجن، غار مزدوران، غار بزنگان، روستای تاریخی شرف، دریاچه بزنگان، قدمگاه ابوالفضل و سایر مکان ها می باشد. 

مکان تفریحی قوچان:

در ۱۴۸ کیلومتری شمال غرب مشهد واقع شده است. مکان های دیدنی این شهر دره شمخال، آب گرم شهر کهنه، روستای تبارک آباد، آبشار و دره سراب، امامزاده سلطان ابراهیم و… می باشد.

سخن پایانی

به دلیل وجود شعرای نامی و مشهور در شهرستان تربت جام بناهای تاریخی زیادی بر جای مانده است. این شهرستان به خاطر سابقه تاریخی طولانی مکان های دیدنی و جاذبه های زیادی دارد. تربت جام بین دو شهر تاریخی هرات و نیشابور قرار گرفته و همین امر هم باعث تاثیر پذیری از علم و هنر این شهرها شده است.